Çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik yayınlanmış hikaye kitaplarının özbakım becerileri açısından incelenmesi - Yaşar Ekici, Fatma; Dulkadir, Ayşenur; Deniz, Buket; Şahin, Esra; Ekici, Fatma Yaşar (Üsküdar üniversitesi, 2017)
Bu araştırmanın temel amacı, çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik yayınlanmış hikaye kitaplarını öz bakım beceri açısından incelemektir. Bu temel amaca bağlı olarak şu sorulara cevap aranmıştır: *Çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik hikaye kitaplarının yaş grubuna, konulara, sayfa sayısına, yayın tarihine, çeviri olup olmama durumuna göre dağılımı nasıldır? *Çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik hikaye kitaplarında genel öz bakım becerilerine ne düzeyde yer verilmiştir? *Çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik yayınlanmış hikaye kitaplarında temizlik ve düzene, uyku ve dinlenmeye, beslenmeye, giyinmeye, kişisel güvenliğe ve görgü kurallarına yönelik öz bakım becerilerine ne düzeyde yer verilmiştir? Araştırmada betimsel model kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizine başvurulmuştur. Araştırma örneklemini İstanbul ilinin 6 ilçesindeki (Üsküdar, Kadıköy, Bağcılar, Güngören, Küçükçekmece, Fatih) toplam 7 çocuk kütüphanesinde yer alan okul öncesi döneme yönelik yayınlanmış 500 hikaye kitabı oluşturmuştur. Kitapların incelenmesi sırasında veri toplama aracı olarak ‘Değerlendirme Kriterleri Tablosu’ kullanılmıştır. Değerlendirme Kriterleri Tablosu araştırmacılar tarafından hazırlanmış ve uzman görüşüne başvurulduktan sonra son şekli verilerek 6 alt kategoride sınıflandırılmıştır. Değerlendirme Kriterleri Tablosu’nda okul öncesi dönemde kazandırılması gereken öz bakım becerileri göz önünde bulundurularak temizlik-düzen (16 madde), uyku ve dinlenme (7 madde), beslenme (8 madde), , giyinme (6 madde), kişisel güvenlik (10 madde) ve görgü kuralları (13 madde) ile ilgili cevabı ‘evet - hayır’ olan sorular yer almaktadır. Buna ek olarak tablonun ilk kısmına hikaye kitaplarının yaş grubuna, konulara, sayfa sayısına, yayın tarihine, çeviri olup olmama durumuna ilişkin bilgileri kaydetmek üzere ayrı bir tablo eklenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 20 paket programı kullanılarak ortalama, frekans, yüzde dağılımları hesaplanmıştır. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: -Çocuk kütüphanelerinde yer alan okul öncesi döneme yönelik yayınlanmış hikaye kitaplarında yaş aralıklarının çoğunlukla belirtilmediği; Konu dağılımı açısından en çok davranış konusuna, en az kitaplar konusuna yer verildiği; sayfa sayısı açısından en çok 16-30 sayfa aralığına, en az 50 ve üstü sayfa aralığına yer verildiği; yayın tarihleri açısından en çok 2011-2014 yılları arasındaki, en az 1997-2000 yılları arasındaki kitaplara yer verildiği; çeviri olup olmaması açısından ise çoğunlukla yerli olduğu (çeviri olmadığı) görülmektedir. -Genel öz bakım becerileri açısından incelendiğinde; en çok görgü kurallarına ait becerilere, en az giyinme becerilerine yer verildiği saptanmıştır. -Öz bakım becerilerinin 6 alt kategorisine göre incelendiğinde en çok ‘el yıkamaya, diş fırçalamaya, yorulduğunu fark etmeye, öğün zamanında yemek yemeye, yardımsız giyinip soyunmaya, tehlikeli durumların bilinmesine/söylenmesine ve gerekli durumlarda nezaket sözcükleri kullanmaya’ yer verildiği; en az ‘burun silmeye, hapşırırken kolu ile ağzını kapatmaya, uykudan uyanıp tuvalete gitmeye, bardağa içecek doldurmaya, yardım almadan fermuar çekilmesine ve yardım almadan düğme iliklenip açılmasına, arabada arka koltukta oturulmasına, önemli acil durumların/numaraların bilinmesine, eşyalarını temiz kullanmaya ve tekrar yerine koymaya’ yer verildiği saptanmıştır.
* Fatma Yaşar Ekici. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye.
Keywords: Çocuk kütüphaneleri; Çocuk kitapları; Öz bakım becerileri