A-58 numaralı (957-963) Bursa Şe'riyye Sicili transkripsiyonu ve muhteva analizi - Yılmaz, Arife (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2024)
Osmanlı devleti kurulduğu andan itibaren idari anlayışını sağlam temeller üzerine kurmuş ve sahip olduğu adalet anlayışıyla tebaasında bulunan birçok millete sahip çıkmıştır. Osmanlı, tarihini inşa ederken insanların dili, dini, ırkı ne olursa olsun ayırd etmeden herkesin eşitlik hürriyet ve yaşama hakkına riayet etmiş tek devlettir. Birçok İslâm ülkesinde/devletinde Kur-an'a ve sünnete dayalı olan adalet anlayışı Osmanlıda da aynı sistemle -kadılık makamıyla- devam ettirilmiştir. Bu sistemin olmazsa olmaz parçası ise kadıların hükümlerini içeren dönemin şer'iyye sicil defterleri olmuştur. Şer'iyye sicilleri Osmanlı hukuk sistemi yanında bize siyasi, kültürel ve ekonomik anlamda birçok veri sunmaktadır. Özellikle mahkemelerce kayda geçirilen olayların da içerisinde yer aldığı bu siciller hem Osmanlı hukuk tarihi hem de milli tarihimiz açısından büyük bir öneme sahiptir. Osmanlı İmparatorluğunun yıllarca süren başarısının ardında güçlü bir askeri sistem kurmuş olmasının yanı sıra düzenli bir vakıf sistemine sahip olması da sosyal bir devlet olmasının en büyük kanıtı olmuştur. Sosyal yaşantının can damarını oluşturan vakıflar bizlere dönemin sosyo-kültürel yapısını anlatırken aynı zamanda adalet sisteminin nasıl işlediği ile ilgili de ipuçları vermektedir. Tüm bu sebepler düşünüldüğünde tarihin doğru bir şekilde anlaşılması ve günümüz şartlarında değerlendirilebilmesi için öncelikli olarak tarihe şahitlik eden belgelerin gün yüzüne çıkarılması gerekmektedir. Ancak bu yolla dönemi sağlıklı bir şekilde değerlendirebilir ve günümüzdeki benzer konular için emsal teşkil etmesini sağlayabiliriz.

Since its establishment, the Ottoman Empire laid the foundations of its administrative understanding on solid ground and embraced many nations within its realm with a comprehensive sense of justice. Throughout its history, the Ottoman Empire, regardless of people's language, religion, or race, respected the equal freedom and right to life of everyone, making it a unique state. Unlike many other Islamic countries, the Ottoman Empire continued the justice system based on the Quran and Sunnah, with the judiciary office playing a crucial role. The indispensable components of this system were the registers of the sharia courts which contained the rulings of the judges. Sharia registers provide us with a wealth of data in political, cultural, and economic terms to understand the Ottoman legal system. These registers, especially those recording events Hândled by the courts, hold significant importance for both Ottoman legal history and our national history. Behind the Ottoman Empire's long-standing success lies not only a strong military system but also evidence of being a social state with an organized endowment system. Endowments, which form the lifeblood of social existence, not only depict the socio-cultural structure of the period but also provide clues about how the justice system operated. Considering all these reasons, for a proper understanding of history and its evaluation in today's context, it is essential to bring documents witnessing that era to light. However, only by evaluating the era in a healthy manner and bringing to light documents that bear witness to that time, we can accurately assess the period and represent issues that remain relevant in today's context.
Transcription and critique of Sharia Registry Book no. A-58 (957-963) Bursa
Keywords: Sicil Defterleri; Osmanlı; Kadı; Hukuk; Registry books; Ottoman; Judge; Law