Avrupa Birliği Ceza Hukuku ve Türk Ceza Hukukuna Etkileri - Bostancı Bozbayındır, Gülşah (TÜBİTAK, 2016)
Türkiye Cumhuriyeti'nin 10-11 Aralık 1999 tarihlerinde AB Devlet ve Hükümet Başkanları nezdinde yapılan Helsinki Zirvesi'nde adaylığı resmen onaylanmıştır. Zirvede, Türkiye için Katılım Ortaklığı Belgesi hazırlanmasına karar verilmiştir. Ulusal Program ise, 2003, 2005 ve 2008 yıllarında güncelleştirilmiştir. Bu çerçevede 2002-2004 yılları arasında 8 Uyum Paketi, 2001 ve 2004 yıllarında da 2 Anayasa Paketi Meclisten geçirilmiştir. 2004 tarihli Brüksel Zirvesi'nde, 2005'te müzakerelere başlanması kararı alınmıştır. Bu kapsamda, 2005?de Lüksemburg?da yapılan Hükümetlerarası Konferans ile Türkiye resmen AB'ye katılım müzakerelerine başlamıştır. Yine aynı gün Türkiye için Müzakere Çerçeve Belgesi yayımlanmıştır. Müzakere sürecinin başlaması ile gerçekleştirilen katılım müzakereleri, Türkiye'nin AB Müktesebatını ne kadar sürede kendi iç hukukuna aktarıp, yürürlüğe koyacağının ve etkili bir şekilde uygulayacağının belirlendiği süreçtir. AB müktesebatı denilen AB hukuk mevzuatı AB içerisinde gerçekleştirilmiş olan antlaşmaları, Birlik organlarının çıkardıkları direktif, tüzük gibi mevzuatları kapsamaktadır. Katılım müzakereleri çerçevesinde, bu bütün mevzuat fasıllar halinde, Birliğe üye devletler ile Birlik arasında müzakereye açılıp açılmaması hususunda değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Değerlendirme sonucunda AB müktesebatı ile Türkiye Cumhuriyeti Devletinin hukuk müktesebatının uyumlaştırılması hususunda karar alınmakta ve fasıllar başlıklar halinde uyumlaştırmaya açılmaktadır. Ayrıca, AB Ceza Hukuku 1.1.2010 tarihinde yürürlüğe giren ve AB Kurucu Antlaşmalarını tamamen değiştiren Lizbon Antlaşması nedeniyle kökten değişikliklerle karşı karşıya kalmıştır. Lizbon Antlaşması ile değiştirilen Avrupa Birliği Antlaşması ve Avrupa Birliğinin İşleyişine İlişkin Antlaşma ile AB ve üye devletler arasında ceza hukuku alanında yetki dağılımında ciddi değişiklikler getirilmiştir. Özellikle, devletlerin egemenlik alanının en temel çekirdeğinde bulunan suç belirleme ve ceza verme yetkisi, Lizbon Antlaşması ile daha öncekinden farklı olarak ulus üstü bir nitelik kazanmıştır. Bu nedenle, proje 24.fasılla doğrudan ilişkili olması dolayısıyla ve bu eksikliğin giderilmesi amacıyla önemli hale gelmektedir. Lizbon Antlaşması ile direktifler vasıtasıyla Avrupa Parlamentosu ve Konsey?e, Birlik hukukunu tekdüzeleştirme yetkisi tanınmaktadır. Bu yeni durum, tam üyelik halinde Türk Ceza Hukukunu, özellikle suç tiplerinin belirlenmesi, unsurları ve yaptırımları bakımından doğrudan etkileyecek bir husustur. Örneğin, çevre ceza hukuku alanında, Birlik Hukuku boyutunda çevrenin korunması amacına erişmek için ve özellikle sınır aşan çevre suçluluğu ile etkin bir mücadelenin mümkün hale gelmesi için Avrupa Birliği ülkeleri arasında asgari standartlarının oluşturulacak ve bu ortak standarda tüm üye ülke ceza kanunlarında yer verilmesi gerekecektir. Kısaca özetlemek gerekirse; AB katılım müzakereleri sürecinde, gerek Lizbon Antlaşması?nın Avrupa Birliği Ceza Hukukuna getirdiği yenilikler, gerekse bu yeniliklerin de dahil olduğu; 1- suçlulukla mücadele ve suçluluğun önlenmesi; 2- ceza adaleti organlarıyla işbirliği ve koordinasyon; 3- cezai konulardaki yargı kararlarının karşılıklı tanınması gibi karşılıklı işbirliğini içeren özgürlük, güvenlik ve adalet faslına; Ceza Hukuku alanındaki akademisyenlerin ve uygulayıcıların farkındalıklarını yaratmak, müktesebatın uyumlaştırılması sürecinde, ceza hukuku alanına doğrudan etki gösterecek ve karşılaşılabilecek sorular ile sorunlara ilişkin çalışmalar yapılması hedeflenmektedir.
Avrupa Birliği Ceza Hukuku ve Türk Ceza Hukukuna Etkileri Proje Yürütücüsü: Gülşah BOSTANCI BOZBAYINDIR (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Ceza ve Ceza Usul Hukuku Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye) Proje Grubu: TÜBİTAK SOBAG ProjeSayfa Sayısı: 30Proje No: 115K027Proje Bitiş Tarihi: 15.05.2016Metin Dili:Türkçe -- TÜBİTAK 3001.