شركة المساهمة وأحكامها الشرعية في الفقه الإسلامي - Kattanoğlu, Muhammed İbrahim (İrfan TÜRKOĞLU, 2024)
Anonim bir şirket, sahip olduğu sermayenin eşit değerde parçalara bölünmesi, her bir parçanın “hisse” olarak adlandırılması ile bilinmektedir. Her bir kişi birkaç hisseye sahip olabilir ve bu hisseler ciro edilebilir, katılımcı sahip olduğu pay ölçüsünde diğer ortaklara karşı sorumludur. Amacını belirten bir isim alsa dahi şirket herhangi ortağın ismine tescil edilemez. Anonim bir şirket, hisse senetleri, tahviller ve vakıf hisseleri gibi çeşitli enstrümanlar ihraç eder. Anonim şirketteki hisseler, kendisine şeri hükmü veren hukuki kontrollere tabi olan çeşitli türlerde farklılık gösterir. Bu nedenle, hisseler “ibaha” (helal kılınmak/ serbest bırakılmak) ile “tahrim” (men/ yasaklanmak) arasında bir aralıkta yer almaktadır. Bu araştırma, bu konuda bazı önemli sonuçlara varmıştır: Asli faaliyeti caiz (helal) olan şirketlerin hisselerine katılmanın caiz olması konusunda fakihler arasında ihtilaf olmadığı gibi, asli faaliyeti caiz olmayan (haram olan) şirketlere katılmanın caiz olmadığı konusunda da aralarında ihtilaf yoktur. Nakit, ayni ve itibari paylar, vadeli paylar, adi paylar ve sermaye payları caiz paylardır. Hisselerin mülkiyeti sahibine aittir. İmtiyazlı paylar, “eskinin diğerlerinden önce katılma hakkı” imtiyazlı payları ile birden çok oya sahip olan imtiyazlı paylar ile intifa senedi (temettüler) ve karma paylar şeriatta caiz olmayan paylardır. Anonim şirketin çıkardığı tefeci tahvillere gelince, çağdaş fakihler, bunlarla işlem yapılmasının caiz olmadığı görüşündedirler. Ancak, şirketin bazı kişi veya kuruluşlara şirket kuruluşunda şirket namına yapılan çabalar karşılığında şirket kazancı üzerinde sahibine hak veren bir kuruluş senedi şeklinde vakıf paylarının verilmesine ilişkin şeriat hükümleri konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Araştırmacı ayrıca, anonim şirketlerin gelişmeleri için her zaman takip edilmesini ve şeri hükümlerin düzenlenmesini tavsiyede bulunmuştur. Araştırmacılara bu şirketleri ziyaret etmeyi ve onlara tavsiyelerde bulunmayı, mali tablolarını takip etmeyi ve onlardan neyin caiz olduğu ve caiz olmadığını belirtmeleri tavsiyesinde bulunmuştur. Ayrıca, şirketlerdeki hisselerin şeri hükümlerini netleştirmek için üzerinde anlaşmaya varılan şeri kriterleri doğru bulmaları için hisselerin mu’cizlerine (caiz kılanlar) ve muharrimlerine (haram kılanlar) tavsiyede bulundu.

A joint stock company is characterized by having its capital divided into equal parts، each part being called a "Share". Each shareholder might own several shares and these shares are tradeable، making each shareholder responsible to the other partners proportionately to the shares he owns. The company cannot be registered under the name of any partner، even if it has a name indicating its purpose. A joint stock company issues a variety of instruments such as stocks، bonds and trust stocks. Shares in a joint-stock company vary in several types that are governed by jurisprudentia l controls that give them different Sharia rulings; This is why the stock rulings varied between permissibility (ibaha) and prohibition (tahrim). This research has reached some important conclusions in this regard: There is no disagreement among the jurists (faqeeh) about the permissibility of participating in the shares of companies whose main activities are permissible (halal)، and there is no disagreement between them about the prohibition of participating in companies whose main activities are not permissib le (haram). Cash، in-kind and nominal shares، forward shares، ordinary shares and capital shares are permissible shares. The ownership of the shares belongs to the owner. Preferred shares، "the right to participate before others" privileged shares، privileged shares that have more than one vote، usufruct shares (dividends) and mixed shares are shares that are not permissible according to Sharia Law. As for the usurer bonds issued by the joint stock company، contemporary jurists are of the opinion that it is not permissible to trade with them. However، they disagreed on the provisions of Sharia regarding the granting of foundation shares to some persons or organizations in the form of an incorporation certificate، which entitles the owner to the company profits in return for the efforts made for the company. The researcher also recommended that joint stock companies should always be observed for their developments and that relevant Shariah provisions should be regulated and applied. He advised researchers to visit these companies and advise them، monitor their financial statements and point out what is and is not permissible for them. He also advised the Permitters (those who regard it as halal) and Forbidders (those who regard it as haram) of shares to come to an agreement on Sharia criteria to clarify the Sharia provisions of shares in companies.
İslami Fıkıhta Anonim Şirket ve Şeri Hükümleri
“Joint Stock Company” and Shariah Provisions in Islamic Fiqh
Keywords: شركات; أسهم; سندات; حصص أرباح; صكوك; شركاء; Şirketler; Hisse senetleri; Tahviller; Temettüler; Senetler; Ortaklar; Companies; Stocks; Bonds; Dividends; Promissory notes; Partners