Şark medreseleri eğitim tarihinde Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî ve Sütûr adlı kitabı - Barış, Abdulkadir (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2019)
Çalışmanın amacı tarih boyunca Şark Medreselerinin, niteliği, varlığı ve eğitim-öğretim faaliyetlerini tespit ederek Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî'nin irtibatını ortaya koyup Sütûr adlı eserini düşün dünyası ile tanıştırmaktır. Araştırmamız temelde bir tespit çalışmasıdır. Buradan hareketle; Şark Medreselerinin değişik ve farklı dönemlerde hangi aşamalardan geçtiği, kadroları, bu medreselerden yetişen âlimlerin telif ettiği eserleri ve eğitiminin sürekliliği, müfredatı, eğitim-öğretim faaliyetlerinin dil ve tekniği, kurumsallığı; yetişen âlimlerin icazetleri ve geçerliliği, ilmî icazetlerin hangi silsileye göre verildiği ve Şark Medreselerinin eğitim-öğretim kurumu olarak birbirleriyle olan bağlantıları ve Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî'nin hayatı ve telif ettiği eserin Şark Medreselerinde ders müfredatına alınması üzerinde tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Şark Medreselerinin son iki asırlık tarihî seyir içerisinde, geçmişe göre karşılaştığı yeni durumlar ve Sütûr kitabının medresede ders müfredatı olarak girmesinin nedenleri ve eğitimdeki yararları ile ilgili farklı zaman ve farklı katılımcılarla mülakatlar yapılmıştır. Bu mülakatlar, ilgili eseri okuyan ve halen medreselerinde müfredatın bir parçası olarak değerlendiren meşhur müderrisler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde, araştırmanın inandırıcılık, tutarlılık ve teyit edilebilirlik gibi özelliklerin sağlanması için; örneklem çeşitlemesi, görüşme, gözlem, derinlik odaklı veri toplama ve katılımcı teyidi gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu çalışma Şark Medreseleri ile ilgili olarak genel bir tarihi veri sunduğu gibi medrese ve müderrisler arası irtibatlandırmayı da resmeden bir araştırmadır.
Sheik Abd al-Hakîm ed-Darshawî in orient madrasas education history and his book named Sutûr
In this study, it was tried to detect qualification, entity and education and training activities of Orient madrassas as an educational institution throughout its long history. According to this, was studied on subjects like which phases that Orient madrassas have been passed in various and different periods, education and training cadres that were educated by it, works that was copyrighted by scholars were educated in this madrassas and students of its education's continuity, its works that were teached and its curriculum, language that was practised during education and training activities and its technique, official or unofficial education model that they took and validity of this education certificates in official state institutions, being given the scientific permissions according to which sequences and Orient madrassas' contacts with each others as an education and training institute and Sheikh Abdulhakîm Ed-Derşevî's life and being teached the work that he copyrighted as course curriculum in orient madrassas. Negotiations were held with different participants in different times about in the last two centuries history of Orient madrassas in Eastern and Southeastern Anatolia regions, as location, its awareness that experienced according to past and reasons for teaching book Sütûr as course curriculum in madrasa and its benefits in education. In process of research, for providing research's features like persuasiveness, transferability, consistency and confirmability, methods were used like sampling diversity, long-term interaction, negotiation, observation, depth-oriented data collection, descriptive analysis and participant confirmation. Scheffe (Multiple Comparison) test is applied in case the difference was found significant.
Keywords: Medreseler; Âlimler; Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî; Sütûr kitabı; Madrasa; Scholars; Sheik Abdulhakîm ed-Derşevî; book Sutur