Yaşlanma, Serbest Zamanlar ve Rekreasyon - Canatan, Kadir; Küçük, Müşerref; Canatan, Kadir (Dün Bugün Yarın Yayınları, 2023)
Serbest zamanlar kavramı, modern üretim ve çalışma tarzının gelişmesiyle ortaya çıkmış yeni bir kavramdır. İngilizce litera türde “Leisure” olarak ifade edilen bu kavram Türkçeye bazen “serbest zamanlar”, bazen de “boş zamanlar” olarak çevrilmek tedir. İnsanın iş dışındaki zamanlarda da çeşitli türden faaliyet leri olduğuna göre aslında “boş zaman”ı yoktur ve bu anlamda söz konusu kavramın “boş zaman” olarak çevrilmesi hatalıdır. Biz “boş zaman” yerine “serbest zaman” ifadesini kullanmayı tercih ediyoruz. Serbest zaman ifadesi de insanın tamamen her şeyden serbest olduğu bir zaman dilimini değil, düzenli çalışma ve iş faaliyetleri dışındaki zamanlarını ifade etmektedir. Kişi, toplumsal statüsüne, sosyal çevresine, eğitim ve gelir durumuna bağlı olarak bu zamanını çeşitli biçimlerde değerlendirmektedir. İnsanların serbest zamanlarında hiçbir şey yapmaması bile, bir dinlenme faaliyetidir ve organizmanın buna da ihtiyacı vardır. Serbest zaman çalışmaları ve serbest zaman sosyolojisi, serbest zamanın incelenmesi ve analizi ile ilgili akademik disiplinlerdir. Rekreasyon, aktivite bağlamlarında serbest zaman deneyimini içeren amaçlı bir aktivite olması bakımından ser best zamandan farklıdır. Ekonomistler, serbest zamanların bir kişinin kazanabilecekleri ücretler gibi değerli olduğunu düşü nürler. Öyle olmasaydı, insanlar serbest vakit geçirmek yerine çalışırlardı. Bununla birlikte, serbest zaman ve kaçınılmaz faaliyetler arasındaki ayrım katı bir şekilde tanımlanmış de ğildir. Örneğin insanlar bazen uzun vadeli faydalar için olduğu kadar zevk için de iş odaklı görevler yaparlar. Bu bağlamda kullanılan bir başka kavram “sosyal serbest zaman” kavramı dır. Spor ve kulüp gibi sosyal ortamlardaki serbest zaman etkinlikleri sosyal serbest zaman olarak görülmektedir. Yine bir başka ilgili kavram, “ailevi serbest zaman” kavramıdır. Başkalarıyla ilişkilerimiz, hem memnuniyet düzeyimiz hem de seçimlerimizde önemli bir faktördür.
Yaşlanma Sosyolojisi / Editörler:Kadir Canatan, Müşerref Küçük -- Dün Bugün Yayın Yayınları -- ISBN 978-625-6432-33-8 -- 2023.