Davet ve tebliğde kadın davetçiler: Zeyneb Gazzâlî örneği - Yiğit, Fatma Sumeyra (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2024)
Osmanlı coğrafyası başta olmak üzere tüm İslam beldelerinde etkin olan hilafetin 3 Mart 1924 tarihinde kaldırılmasıyla beraber Mısır ve diğer İslam toprakları başsız kalmış ve sömürüye açık hale gelmiştir. Bu dönemde ümmetin hem topraklarına hem de kültür, inanç dünyasına topyekûn saldırılar gerçekleşmiştir. Mısır'da askerî işgaller başlamış, 1952 yılında darbe girişimi ile birlikte Kral Faruk iktidardan indirilerek Cemal Abdunnâsır Hür Subaylar Hareketi'nin desteği ile yönetime el koymuştur. Darbe öncesinde Müslüman Kardeşler Teşkilatı'nın desteğini önemseyen Abdunnasır, yönetime el koyduktan sonra kendisine suikast girişiminde bulunulduğu iftirasını atmış ve Müslüman Kardeşler Teşkilatı'nın illegal bir örgüt olduğunu öne sürerek ondan "en büyük irtica teşekkülü" şeklinde bahsetmiştir. Çeşitli yıldırma politikaları, hapis cezaları ve ölüm tehditleri ile Müslüman halk sindirilmeye çalışılmıştır. Abdunnâsır yönetimi, İslâm kültür ve akidesinden uzaklaşacak girişimlerde bulunarak yeni kültürel kodlar inşa etmek istemiştir. Ümmetin zor zamanlar geçirdiği bu dönemde genç yaştan itibaren İslam'a davet ve irşad faaliyetlerindeki gayret ve çalışmalarıyla dikkat çeken Zeyneb Gazzâlî, henüz on dokuz yaşındayken 1937 yılında Müslüman Kadınlar Birliği'ni kurmuştur. Davette gösterdiği mücadeleci tavrı, hitabetindeki kuvvet ve samimiyeti pek çok kişi ile birlikte Hasan el-Benna'nın da dikkatini çekmiştir. Arkadaşları ile birlikte kurduğu Müslüman Kardeşler Teşkilatı'nın kadınlar bölümünden sorumlu olması için Zeyneb Gazzâlî'ye teklifte bulunmuştur. O da bu teklifi kabul ederek teşkilatın kadınlar bölümünü temsil etmiştir. Zeyneb Gazzâlî, Müslümanların İslam'ı daha geniş çerçevede anlamalarına yönelik önemli açılımlar getirmeye çalışmıştır. Kadınların İslam davetinde öncü olacak, kendini geliştirmiş birer davetçi olarak yetişmelerine gayret etmiştir. Altı yılı hapis hayatı içerisinde çeşitli zulümler görmüş fakat yine de İslam davasından vazgeçmemiştir. 53 yıl süren davet ve tebliğ çalışmalarında kadın erkek tüm Müslümanlara örnek olmuş ve pek çok kişi ondan etkilenerek Allah'ın yolu üzere sabit kalmayı seçmiştir. Sadece Mısır'da değil dünyanın dört bir yanına tebliğ için seyahatte bulunmuştur. Siyasi olarak da pek çok lider ile görüşmüş fikir ve projelerini sunmuştur. 88 yaşında vefat ettiği son günlerine kadar davet çalışmalarına aralıksız devam etmiştir. O, örnek şahsiyeti, siyasi kimliği ve tesirli irşad çalışmalarıyla davetçiler tarihinin öncüleri arasında müstesna yerini almıştır. Özellikle Müslüman hanımlara bir kadın davetçinin neler yapabileceğini şahsi hayatıyla göstermiştir. Biz bu çalışmamızda böyle numune bir hayat sürmüş olan Zeyneb Gazzâlî'nin davetçi kişiliğini, faaliyetlerini ve metodunu ortaya koymaya çalıştık.

With the abolition of the caliphate, which was very effective in all Islamic lands, especially in the Ottoman geography, on March 3, 1924, Egypt and other Islamic lands were left headless and open to exploitation. During this period, there were total attacks on both the lands and the culture and belief world of the Ummah. Military occupations began in Egypt, and with the coup attempt in 1952, King Faruk was dethroned and Gamal Abdel Nasser seized power with the support of the free officers' movement. Abdul Nasser, who cared about the support of the Muslim Brotherhood Organization before the coup, slandered that there was an assassination attempt against him after taking over the government and claimed that the Muslim Brotherhood Organization was an illegal organization and referred to it as "the largest reactionary organization". Attempts were made to intimidate the Muslim population through various mobbing practices, prison sentences and death threats. The new administration wanted to build new cultural codes by taking initiatives that would move away from Islamic culture and creed. During this period when the Ummah was going through difficult times, Zeyneb Gazzâlî, who attracted attention with her efforts and works in dawah and guiding to Islam from a young age, founded the Muslim Women's Union in 1937 when she was only nineteen years old. Her combative attitude in the dawah, the strength and sincerity of her speech attracted the attention of Hasan al-Banna, as well as many others. As a result of all her efforts, she was offered to be responsible for the women's section of the Muslim Brotherhood Organization, which she founded with her friends, and after she accepted, she represented the women's section of the organization. Zeyneb Gazzâlî tried to bring important expansions for Muslims to understand Islam in a broader context. She strived to raise women as self-improved callers who would be pioneers in the Islamic call. She was subjected to various persecutions during her six years in prison, but she still did not give up on the cause of Islam. She set an example for all Muslims, both men and women, during her fifty-three years of dawah and preaching, and many people were influenced by her and chose to remain firm on the path of Allah. She traveled not only in Egypt but also all over the world to preach. She also met with many political leaders and presented her ideas and projects. She continued her dawah work uninterruptedly until her last days, when she passed away at the age of 88. She has taken an exceptional place among the pioneers of the history of dawaists with her exemplary personality, political identity and effective guidance works. With her personal life, she showed especially to Muslim women what a woman caller to Allah can do. In this study, we tried to reveal the caller to Allah personality, activities and method of Zeyneb Gazzâlî, who lived such an exemplary life.
Women dawah in dawah and preaching: The example of Zeyneb Gazzali
Keywords: Zeyneb Gazzâlî; İslâm; Davet; Tebliğ; Kadın davetçi; Zeyneb Gazzâlî; Islam; Dawah; Preaching; Female preacher