Sustainable Entrepreneurship for SMEs: A Comparative Study of Conventional and Islamic Approaches - Abbas, Muhammad Hassan (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2025)
The concept of sustainable entrepreneurship in SMEs (small and medium enterprises) has acquired new importance these days for achieving sustainable development and better social development in an area. SMEs can incorporate environmental and social considerations into their business models so that the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs) can be achieved. This study examines sustainability entrepreneurship in the SME sector through a comparative analysis of the conventional and the Islamic approach with an application to youth behavior in Pakistan and Türkiye. The research on sustainable entrepreneurship is increasing around the world, but most of the studies focus on secular models, thus ignoring the ethical and justiceoriented principles of Islam. This research seeks to provide a better framework to understand sustainability-driven entrepreneurial behavior by using the Theory of Planned Behavior in conjunction with adl (justice), shura (participation), and falah (purposeful prosperity). The research employed a mixed-methods design. Expert interviews with Islamic finance scholars and SME stakeholders produced qualitative insights to inform normative motivations and institutional realities. This was followed by a quantitative phase to gather survey data from more than 500 university students and early-stage entrepreneurs from Pakistan and Türkiye, and an interpretation of Data. The data were analyzed by means of Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) to determine the effect of attitudes toward entrepreneurship, social norms, perceived barriers, self-efficacy, and intention on sustainable entrepreneurial behavior. The results showed that in mainstream thinking on consumer behavior, cognitive and environmental factors are given support. However, Islamic approaches added more dimensions to the moral group. The research study shows how entrepreneurial intention positively impacts sustainable behavior and is further moderated by entrepreneurial education and institutional support. Notably, respondents from Türkiye showed higher behavioral intentions than those from Pakistan. This was due to a more supportive educational infrastructure and enabling situational factors. Insights reveal essential gaps and opportunities that suggest concrete implications for policy design, curriculum development, and ecosystem building to bolster sustainable entrepreneurship in both contexts.

KOBİ'lerde (küçük ve orta ölçekli işletmeler) sürdürülebilir girişimcilik kavramı, sürdürülebilir kalkınmanın yanı sıra bir bölgede daha iyi sosyal gelişmelerin sağlanması için bugünlerde yeni bir önem kazanmıştır. KOBİ'ler, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (SKH'ler) ulaşılabilmesi için çevresel ve sosyal konuları iş modellerine dahil edebilirler. Bu çalışma, Pakistan ve Türkiye'deki gençlerin davranışları üzerine bir uygulama ile geleneksel ve İslami yaklaşımın karşılaştırmalı bir analizi yoluyla KOBİ sektöründe sürdürülebilir girişimciliği incelemektedir. Sürdürülebilir girişimcilik üzerine yapılan araştırmalar dünya çapında artmaktadır, ancak çalışmaların çoğu seküler modellere odaklanmakta, dolayısıyla İslam'ın etik ve adalet odaklı ilkelerini göz ardı etmektedir. Bu araştırma, Planlı Davranış Teorisi'ni adl (adalet), şura (katılım) ve felah (amaca yönelik refah) ile birlikte kullanarak sürdürülebilirlik odaklı girişimcilik davranışını anlamak için daha iyi bir çerçeve sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem tasarımı kullanılmıştır. İslami finans akademisyenleri ve KOBİ paydaşlarıyla yapılan uzman mülakatları, normatif motivasyonlar ve kurumsal gerçeklikler hakkında bilgi vermek için niteliksel içgörüler üretmiştir. Bunu, Pakistan ve Türkiye'den 500'den fazla üniversite öğrencisi ve erken aşama girişimciden anket verileri toplamak için nicel bir aşama izlemiştir. Verilerin Yorumlanması. Veriler, girişimciliğe yönelik tutumların, sosyal normların, algılanan engellerin, öz yeterliliğin ve niyetin sürdürülebilir girişimcilik davranışı üzerindeki etkisini belirlemek için Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, tüketici davranışına ilişkin ana akım düşüncede bilişsel ve çevresel faktörlerin desteklendiğini göstermiştir. Ancak İslami yaklaşımlar daha fazla ahlaki grup boyutu eklemiştir. Araştırma çalışması, girişimcilik niyetinin sürdürülebilir davranış üzerinde nasıl olumlu bir etkiye sahip olduğunu ve girişimcilik eğitimi ve kurumsal destek tarafından nasıl yönetildiğini göstermektedir. Özellikle, Türkiye'den katılımcılar Pakistan'dan katılımcılara kıyasla daha yüksek davranışsal niyetler göstermiştir. Bunun nedeni daha destekleyici bir eğitim altyapısı ve elverişli durumsal faktörlerdir. İçgörüler, her iki bağlamda da sürdürülebilir girişimciliği desteklemek için politika tasarımı, müfredat geliştirme ve ekosistem oluşturma için somut çıkarımlar öneren temel boşlukları ve fırsatları ortaya koymaktadır.
KOBİ'ler İçin Sürdürülebilir Girişimcilik: Konvansiyonel ve İslami Yaklaşımların Karşılaştırılmalı Bir İncelemesi
Keywords: Sustainable Entrepreneurship; SMEs; Islamic Economics; Theory of Planned Behavior; PLS-SEM; Pakistan; Turkey; Maqasid Al-Shariah; Entrepreneurial Education; Sürdürülebilir Girişimcilik; KOBİ'ler; İslam Ekonomisi; Planlı Davranış Teorisi; Türkiye; Makasıd-ı Şeriat; Girişimcilik Eğitimi