Kısa Pantol, Bol Ceket, Bobstil Maşallah: Erken Cumhuriyet Devri’nde Bobstil Modanın Türk Edebiyatına Yansımaları

Abstract

Bobstil, 1940’lı yıllara damga vurmuş bir kelimedir. İlk önce Amerika’dan gelen züppece giyim tarzına ve bu giyim tarzını benimseyen tiplere yönelik kullanılmıştır. Zaman içinde her türlü yeniliğe, farklılığa, garipliğe karşı bir yakıştırmaya dönüşmüş hatta hakaret manasına ulaşan bir anlam genişlemesine ulaşmıştır. Böylelikle garip karşılanan sanat eserinden, yeni lezzetler sunan lokantaya, pazardaki eğri büğrü meyveye kadar her şey bobstil yakıştırmasıyla anılmıştır. Ense köküne kadar uzanan saçlar, bol ve düşük omuzlu ceket, renkli desenli gömlek, dar paçalı kısa pantolon, renkli çizgili çoraplar, birkaç numara büyük ayakkabı, ağızda pipo ve kambur duruş… İşte size karikatürize edilmiş bir bobstil. Daha çok erkekleri etkileyen bir moda akımı olmasına rağmen kadınların da bobstili mevcut. Külahı andıran şapkaları, geniş ceketleri, kısa etekleri, naylon çorapları, mantar topuklu ayakkabıları, gösterişli takıları, kaba aksesuarları ve aşırı makyajlarıyla bobstil kadınları tarif etmek mümkün. Elinizdeki kitap haklarındaki haber ve köşe yazılarıyla ülke gündemini uzun süre meşgul eden bobstilleri konu ediniyor. İbrahim Özen bobstilleri incelediği bu kitabı ile okuyucusunu 1940’lı yıllarda toplum hayatı, sinema ve edebiyat üçgeninde keyifli bir yolculuğa çıkarıyor. Özen, ilk önce Tanzimat yıllarındaki alafranga züppe tipiyle bobstiller arasında bağ kuruyor. Ona göre bobstiller, alafranga züppe tipinin 1940’lı yıllardaki kılık değiştirmiş yeni bir görünümü. Daha sonra bobstil modanın nasıl ortaya çıktığını, belirgin yönlerini ve bobstillere karşı toplumun tepkisini anlatıyor. Kitaptaki asıl meselesi ise bobstillerin Türk edebiyatına yansıması… Bobstil yakıştırmasının şiir tartışmalarındaki rolünü, genç şaire ve yeni şiire karşı hangi maksatla kullanıldığını açıklıyor. Daha sonra bobstillerin bir tip olarak roman, hikâye ve tiyatro türündeki metinlerde nasıl bir role sahip olduğunu, bobstillerle mücadelede edebiyatın işlevini detaylı bir incelemeyle okuruna sunuyor.