Alevi Kimlik Talepleri: Yasal ve Algısal Boyutları ile Tanınma Mücadelesi

Abstract

Bu çalışma, Alevi toplumunun kimlik ve inanç temelli taleplerini Alevi kanaat önderlerinin ifadeleri ile ortaya koymaktadır. Cemevlerinin hukuki statüsü, zorunlu din eğitimi ve Alevi dedelerinin durumu gibi konular, Alevi toplumunun üzerinde mutabık kaldıkları temel beklentilerdir. Bu çalışmada bütün bu beklentilerin, özünde bir varoluş mücadelesi ve asimilasyona dair kaygılar eşliğinde, yasal ve algısal boyutları olan bir tanınma mücadelesine dönüştüğü görülmektedir. Alevi toplumunun ayrımcılığa uğradığına dair eleştiriler ve ayrımcılığın giderilmesine dair somut beklentiler, diğer bütün somut taleplerle doğrudan ilişkilidir. Son 10 yılda siyasi iktidarla yaşanan güven inşası konusundaki aksaklıklar, talepler konusundaki beklentilerin karşılanamamasına ve sözü edilen asimilasyon kaygılarının artmasına neden olmuştur. Bu çalışmanın bulguları, Türkiye’nin dört şehrinde, Alevi kanaat önderleri olan dedelerin ve Alevi kurumlarının temsilcilerinin katılımıyla gerçekleşen dört büyük çalıştaydan elde edilen verilere dayanmaktadır. Alevi kanaat önderlerinin konu ile ilgili yaklaşımlarına bakıldığında, taleplerin kalıcı olarak karşılanmasının ve kaygılarının giderilmesinin tek yolunun, yasal ve algısal boyutları hesaba katacak bütüncül bir perspektif ve politikalar olduğu anlaşılmaktadır.

This study examines the identity-related demands of the Alevi community in Turkey with the statements of Alevi leaders. There is a set of issues almost all Alevis reach a consensus such as the need for legal status for cemevis, improvement of the status of Alevi dedes, and the abolishing of the mandatory religious education in the primary schools. In this study, it is seen that the main concern and underlying cause of many demands are demands for recognition, accompanied by a struggle for existence and concerns about assimilation. The criticisms that the Alevi society has been discriminated against and the expectations regarding the elimination of discrimination are directly related to all other demands discussed in this study. Despite the AK Party government’s efforts to address the Alevi identity-related requests, the main concerns are still unaddressed. The original data is collected in four separate workshops conducted in four cities of Turkey. Leading figures, especially the Alevi dedes and some of the executives of Alevi foundations and associations participated in the workshops. This study argues that the best approach to address the identity-related requests of Alevis is to increase the stakeholders, incorporate the grassroots level civilian actors and integrate social and political efforts in order to find a lasting solution.