Ortaokullarda görev yapan yönetici ve öğretmenlerin örgütsel dedikoduya yönelik görüşlerinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı resmi ortaokul ve resmi imam hatip ortaokullarında görevli olan yönetici ve öğretmenlerin dedikodu ve söylenti durumları hakkındaki görüşlerini belirlemektir. Dedikodu, aynı ortamı paylaşmayan 3. kişi veya kişiler hakkında yapılan olumlu veya olumsuz değerlendirmeler şeklinde tanımlanabilir. Örgütsel dedikodu ise, dedikodunun kurumlar, örgütler içinde gerçekleşmesidir. Biçimsel olmayan iletişim çeşitlerinden olan söylenti ve dedikodu her örgüt gibi eğitim örgütlerinde de önemli bir fonksiyon icra etmektedir. Söylenti ve dedikodular genellikle olumsuzluk taşıdığı için örgütlere zarar vermektedir. Bir okul yöneticisi bunların taşıyabileceği zararların farkında olarak söylenti ve dedikoduları ortadan kaldıramasa da en azından bunlardan kaynaklı olabilecek zararları minimize edebilirler. Bu araştırmanın okul yöneticilerine informal iletişim kanallarını kendi örgütleri lehine nasıl kullanabileceklerine dair bir fayda sağlayacağı umulmaktadır. Bu araştırmada nicel araştırma modellerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Bağcılar ilçesi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi ortaokul ve imam hatip ortaokullarında görev yapan okul müdürü, müdür yardımcısı ve öğretmenden müteşekkil toplam 348 kişi oluşturmaktadır. Belirlenen ilçenin büyüklüğü ve okullara ulaşmanın ekonomik zorluğu ve zaman güçlüğü göz önünde bulundurularak, araştırma grubu 18 okul ile sınırlandırılmıştır. Verilerin toplanmasında 24 maddeden oluşan "Örgütsel Dedikodu Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda erişilen bazı önemli bulgular şöyledir: Okulda dedikodunun arkadaşlık bağlarını güçlendirmediği aksine zayıflattığı, dedikodunun güven sarsıcı bir eylem olduğu, haber alma niteliği taşımadığı, bir ilişki geliştirme aracı olarak değerlendirilmediği, kurumsal bağlamda zarar doğuran bir eylem olduğu genel kabul görmektedir. Yöneticilerin ve öğretmenlerin cinsiyetlerine, örgütteki görev konumlarına, medeni durumlarına, hali hazırda görev yaptıkları kurumda geçen sürelerine göre örgütsel dedikodu düzeyleri anlamlı farklılık göstermemektedir. Yöneticilerin ve öğretmenlerin kıdemlerine göre ise örgütsel dedikodunun haberdar olma niteliği farklılık göstermekte, daha düşük kıdeme sahip olanların bu yönde daha yüksek aritmetik ortalamalarla katıldıkları görülmektedir. Normal ortaokullarda görev yapan katılımcıların örgütsel dedikoduyu haberdar olma unsuru olarak değerlendirme düzeyleri İmam hatip ortaokullarında görev yapan katılımcılara nazaran anlamlı biçimde yüksek seviyededir. Örgütsel dedikodunun örgütsel zarar konusu olması her iki okul türünde görev yapan katılımcılar tarafından ortak kanaat niteliğindedir. Örgütsel dedikodunun ilişkileri geliştirme boyutu normal ortaokullarda görev yapan katılımcılar nazarında imam hatip ortaokullarında görev yapan katılımcılara göre daha mümkün bir özellik niteliğindedir.

The aim of the study is the determination about the opinions of the administrators and teachers, who work in official secondary schools and official imam hatip secondary schools, about gossip and rumor mechanism. Gossip can be defined as positive or negative evaluations made about the third person or persons who do not share the same environment. On the other hand, organizational gossip is that gossip takes place within institutions and organizations. Rumor and gossip, which are among the informal communication types, perform an important function in educational organizations as well as in every organization. Rumors and gossips harm organizations because they are generally negative. Although a school administrator cannot eliminate rumors and gossips by being aware of the harm they may carry, they can at least minimize the damage that may result from them. It is hoped that this research will provide educational institution administrators with a benefit of how they can use informal communication channels in favor of their organizations. In the study, descriptive survey model, which is one of the Quantitative Research models, is used. The universe consists of totally 348 people from the principals, vice principals and teachers, managers working in official secondary schools and imam hatip secondary schools, which are affiliated to the District Directorate of National Education in Bağcılar district of Istanbul province, in the research study. Considering the size of the designated district, the economic difficulties of accessing schools and the limited time, the research group is limited to 18 schools. The "Organizational Gossip Scale" consisting of 24 items was used in collecting the data. Some important findings reached as a result of the research are as follows: It is generally accepted that gossip at school does not strengthen friendship ties, but rather weakens them, that gossip is an act that shakes confidence, does not have the quality of receiving news, is not considered as a tool to develop a relationship and is an act that causes harm in the institutional context. The approach to organizational gossip does not differ according to gender, job positions in the organization, marital status, and the time spent in the institution where they are currently employed. According to seniority, the quality of being aware of organizational gossip differs and it is seen that those with lower seniority participate in this direction with higher arithmetic averages. Participants working in normal secondary schools have a significantly higher level of evaluation of organizational gossip as an element of awareness compared to those working in Imam Hatip secondary schools. The fact that organizational gossip is the subject of organizational damage is a common opinion by the participants working in both school types. The relationship development dimension of organizational gossip is a possible feature in the eyes of the participants working in normal secondary schools.