İslami finans araştırma ve yükseköğretim kurumları

Abstract

GİRİŞ: İslam ekonomisi ve finansı alanında en stratejik yere sahip kurumlar arasında üniversiteler ve araştırma merkezleri yer almaktadır. Bunun arkasında yatan neden ise bu alanın oldukça genç bir disiplin oluşudur. Bu kurumlarının özellikle yeni bilgilere ulaşabilecek projeleri üstlenmesi, buradan elde edilen bulguların, programlarında öğrencilere ve sektör temsilcilerine aktarılması açısından hayati bir öneme haiz olduğu ifade edilebilir. Yükseköğretim programlarında yer alan dersler ve sektör uygulamaları için gerekli materyallerin oluşturulması, ilgi duyan öğrenci ve akademisyenlere ulaştırılması ile sıklıkla güncellenmesi, İslamî finans kurumlarının faaliyetleri için önemli bir altyapı oluşturmaktadır. İslam ekonomisi ve finansı müfredatının diğer programlar gibi yaygınlaşmamış olması, öğretimin araştırmalara dayalı olarak yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında müstakil olarak araştırma yapan kurumlar ile üniversitelerin araştırma-geliştirme merkezleri ve diğer faaliyetleri sektörün gelişmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Şüphesiz bu alanda faaliyet gösteren kurumların sayısı oldukça fazladır. Başta İngiltere, Malezya, Endonezya, Pakistan olmak üzere birçok ülkede İslam ekonomisi ve finansı alanında programlar yürüten üniversiteler bulunmaktadır. Türkiye’de ise bu programların geçmişi henüz on yılını doldurmamış olup, lisans düzeyinde ilk mezunlar ise 2020 yılında verilmiştir. Yüksek lisans programları özellikle İstanbul’daki üniversitelerde yaygın olmakla birlikte doktora düzeyinde mezun veren sadece üç üniversite bulunmaktadır. Bu programlardan mezun olarak doktora derecesi alan öğrenci sayısı ise 2020 Haziran ayı itibarıyla sadece on dörttür. Bu bölümde İslamî Kalkınma Bankası Grubu (İKBG) bünyesinde faaliyet gösteren İslam Araştırma ve Eğitim Enstitüsü (The Islamic Research and Training, IRTI ve İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (The Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries-SESRIC), dışında Malezya’da Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi (International Islamic University of Malaysia -IIUM) ve Uluslararası İslamî Finans Eğitim Merkezi (The Global University for Islamic Finance-INCEIF), İngiltere’den Durham Üniversitesi ile İslamî Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü (IIBI) ile Türkiye’den İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesine yer verilmiştir.