2024 Maarif Modeli Hayat Bilgisi Programının Dijital Okuryazarlık Açısından İncelenmesi

Abstract

Giriş'ten: 21. yüzyılda bilginin yanında beceriler büyük bir önem kazanmış ve bireylerin iş gücüne katılabilmeleri için, 21. yüzyıl becerileri olarak bilinen yetkinliklere sahip olmaları neredeyse zorunlu hale gelmiştir. Bu beceriler arasında iş birliği, iletişim, dijital okuryazarlık, vatandaşlık, problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcılık ve üretkenlik yer almaktadır. Bu beceriler, önceki yüzyıldaki sanayileşme tarzına kıyasla, günümüzün ekonomik ve sosyal ilerlemeleriyle daha yakın bir ilişki içinde olmaları sebebiyle bu şekilde adlandırılmaktadır (van Laar vd., 2017). Dijitalleşme süreci ile dijital okuryazarlık arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Dijital teknolojilerin yaygınlaşması, bireylerin ve kurumların dijital araçları etkin bir şekilde kullanabilmesi için belirli becerilere sahip olmasını gerektirir (Colbert vd., 2016; Rêgo vd., 2024). Dijitalleşme, çalışma şekillerini ve organizasyonel yapıları değiştirirken, dijital okuryazarlık bu dönüşümün temel yapı taşlarından biridir (Kohnke, 2017). Hayatın her alanında yaygınlaşan ve eğitimin de dönüşümünden etkilendiği dijitalleşme, bilgiye erişim, araştırma ve iletişim yöntemlerinin büyük ölçüde yön vermektedir. Günümüzde teknolojiye ulaşım kolay ve hızlı olmakla beraber mevcut teknolojiyi ve dijital araçları etkili bir şekilde kullanabilmek, işlerine, eğitim planlarına, sınıf içi etkinliklere dahil edebilme, doğru entegrasyonu sağlama, kendi kendine çalışırken kullanma açısından birçok kişi etkili olarak kullanamamaktadır. Özellikle dijital yerliler (Prensky, 2001) olarak adlandırılan yaş grubu görece daha küçük olan yaş grupları teknolojiyle tanışmaları bebeklik dönemlerine denk gelmektedir. 1. Sınıfa başlayan bir öğrenci çeşitli dijital araçları farklı motivasyonlarla kullanabilmektedir. Ancak buradaki en önemli handikaplardan biri öğrencilerin bu araçlara oyun oynama, video izleme, yemek yerken kullanılan bir araç gibi görebilmektedir. Öğrencilerin ekran süresi fazla olabilir ancak yukarda bahsi geçen daha yararlı aktiviteler için kullanabileceği, bağımsız ya da grupla ders çalışırken nasıl kullanabileceği, sınıf içi etkinliklerde şayet kullanılmaya çalışıldığında amacına uygun olarak kullanabilmesi bir dizi beceriyi gerektirir. Eğitim ve öğrenme süreçlerinde nasıl verimli bir şekilde kullanacaklarına dair bir bilgi ve beceri eksikliği yaşamaktadırlar (van Deursen, 2011). Dijital araçların ve teknolojinin verimli ve etkin kullanılabilmesi için öğrencilerin dijital okuryazarlık becerilerinin küçük yaşlardan itibaren kazanmaya başlamaları olması önem arz etmektedir.