Hadis ilminde görme engelli ravilerin rivayete ehliyetleri

Abstract

Beş duyu organlarından biri olan görme duyusu, insanların en çok kullandığı duyu organlarından birisidir. Görme duyusu ile varlıkların renkleri, biçimleri, boyutları hakkında kolay ve hızlıca bilgi edinmek mümkündür. Bununla birlikte görme duyusu, hastalık, darp, kalıtsal etkenler vb. sebeplerle yitirilebilmektedir. Bu durum ise insanın bilgi edinmesine olumsuz olarak yansıyabilmektedir. Aynı şekilde raviler için de görme duyusunun yitirilmesinin bazı olumsuz tesirleri olabilmektedir. Bu nedenle görme engelli ravilerin görme engelinden ne derece etkilendiklerini tespit etmek, rivayetlerinin sıhhatini tespit etmek açısından önemlidir. Buna binaen bu çalışmada görme engelli ravilerin rivayetlerinin makbul görülüp görülmediği incelenmektedir. Araştırmanın amacı görme engelinin, ravilerde ne tür bir etki bıraktığını tespit edip görme engellilerin hadis rivayetine ehliyetlerinin değerini irdelemektir. Çalışmada ilk olarak Arap dilinde görme engeline delalet eden lafızlar tespit edilip kısaca açıklamaları yapılmıştır. Akabinde hadis eda ve tahammülünde asıl olanın işitme mi yoksa görme mi olduğu izah edilmiştir. Daha sonra muhaddislerin ravilerde aradıkları temel vasıflar arasında ravinin görüyor olması şartının bulunup bulunmadığı incelenmiş olup görme engellilerin şahitliğe ehliyetleri ile hadis rivayetine ehliyetleri arasındaki ilişki tetkik edilmiştir. Son olarak da bazı görme engelli ravilerde görülebilen cerh kusurları ele alınmıştır.

Vision, which is among the five senses, is one of the most used senses by human. However, the sense of sight might be lost due to some and this situation might affect human negatively in terms of acquisition of information. Likewise, blindness could lead to some negative effects for the narrators so it is important to specify to what extent the visually impaired narrators are affected by the visual impairment in terms of determining the credibility of their narrations. In this context, this study examines whether the narrations of visually impaired narrators are acceptable or not. The aim of this study is to determine what kind of effects has the eye disability to the visually impaired narrators and to examine the value of qualifications/competency in their narrations. In the study, firstly, the Arabic words which refer to the visual impairment is determined and then their explanations are made. Subsequently, it is explained whether hearing or seeing is the main thing in acquisition and fulfilment of the hadith. After that it is explained that there is a condition or not about the necessity of the narrator’s eyesight among the main qualifications that the hadith scientists sought in the narrator.

البصر(الرؤیة)، ھو أحد الحواس الخمس عند الانسان، وھو أحد الحواس الأكثر استخدامًا من قبل البشر. ومع ذلك، فإن الرؤیة قد تضَْعفُ لأسباب عدیدة. ما یجعل الامر ینعكس سلبًا على حصول الشخص على المعلومات. وبالمثل، فرواة الحدیث ھم بشر یصیبھم ما یصیب البشر ما یجعل لضعف الرؤیة أو فقدانھا بعض الآثار السلبیة على روایة الحدیث، لذا كان من المھم في ھذا البحث تحدید تأثیر العمى وضعف الرؤیة على مسألة التحمل وأداء الحدیث، واستنادا الى ھذه الحیثیة تبحث ھذه الدراسة فیما إذا كانت روایات الرواة العمیان مقبولة أم لا، فالھدف من الدراسة ھو معرفة تأثیر العمى على الرواة لتحدید قدرة الأشخاص العمیان على روایة الحدیث. لذا كانت بدایة ھذه الدراسة تحدید الكلمات في اللغة العربیة المرتبطة بالعمى وضعف الرؤیة وشرحھا بإیجاز. وبعد ذلك تناول البحث مسألة ما إذا كان الشيء الرئیسي في روایة الحدیث وتحملھ السمع فقط أم یشُترط معھ البصر. بعد ذلك تناول البحث ھل تشُترط مؤھلات معینة في الراوي عند علماء الحدیث لروایة الحدیث ومقارنة أداء الأعمى أو ضعیف الرؤیة للشھادة بروایتھ وتحملھ للحدیث.