Köstendilli Süleyman Şeyhî’nin Medâr-I Sâlikân Adlı Eserindeki Bazı Tasavvufî Görüşleri

Abstract

Sûfîler, ilk dönemlerden başlamak üzere tecrübe ettikleri durumları, kaleme aldıkları eser veya risaleler vasıtasıyla aktarmaya çalıştıklarından tasavvufun Kur’ân ve sünnet çerçevesindeki ahlâkî prensiplerini, sonraki nesillere miras bırakmışlardır. Buna matuf olarak geniş bir coğrafyaya sahip olan Osmanlı devletinde pek çok âlim, ârif, şâir, edip, mütefekkir ve münevverler yetişmiştir. Bu coğrafyada millî ve mânevî kültür mirâsını aktaran önemli âlim, ârif, mürşit ve şahsiyetlerden biri de Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi’dir. Nakşibendî tarikatı ile Ekberî geleneğini şahsında mezceden Süleyman Şeyhî Efendi, 18 ilâ 19. asırlarda Osmanlı’nın bir bölgesi olan Bulgaristan’da yaşayıp ilim ve irfan irşadında bulunmuş ve otuzdan fazla eser kaleme alarak özgün çalışmalar ortaya koymuştur. Bu çalışmalardan biri de Medâr-ı Sâlikân adlı eseridir. Bu eserde, genel olarak Nakşî tarikatının benimsediği ve Süleyman Şeyhî Efendi’nin bazı noktalarda kendine has açıklamalarda bulunduğu tasavvufî görüşler yer almaktadır. Bu bağlamda makalede öncelikle Süleyman Şeyhî’nin hayatı ve eserlerine yer verilmiş, akabinde Şeyhî’nin ele aldığı şu görüşleri seçilerek incelemeye tabi tutulmuştur: Kelimât-ı Kudsiyye, râbıta, murâkabe, teveccüh, letâif ve cezbe.

Since the Sufis tried to convey the situations they experienced, starting from the early periods, through the works or treatises they wrote, they inherited the moral principles of Sufism within the framework of the Quran and the Sunnah to the next generations. For this reason, many scholars, wise men, poets, writers, thinkers and intellectuals were educated in the Ottoman Empire, which had a wide geography. One of the important scholars, sages, mentors and personalities who convey the national and spiritual cultural heritage in this geography is Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi. Süleyman Şeyhî Efendi, who combined the Naqshbandi sect and the Akbari tradition, lived in Bulgaria, a region of the Ottoman Empire, in the 18th and 19th centuries, guided science and wisdom, and produced original works by writing more than thirty works. One of these works is his work called Medâr-ı Sâlikân. This work includes Sufi views generally adopted by the Nakshi sect and in which Süleyman Şeyhî Efendi made his own explanations on some points. In this context, the article firstly included the life and works of Süleyman Şeyhî, and then the following views of Şeyhî were selected and examined: Kelimât-ı Kudsiyye, râbıta, murâkabe, tawaccüh, letâif and cezbe.