Öğretmenlerin stresle başa çıkma tarzlarının öznel iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın aracı rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin stresle başa çıkma tarzlarının öznel iyi oluşlarına etkisinde psikolojik sağlamlığın aracı rolünü incelemektedir. Bununla birlikte öğretmenlerde stresle başa çıkma tarzları, psikolojik sağlamlık ve öznel iyi oluşun demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek araştırmanın alt amaçları arasındadır. Araştırmanın çalışma gurubu kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 393 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanması için demografik bilgi formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Form ve Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde Smart PLS 4 ve R Studio kullanılmıştır. Smart PLS 4 ile kısmi en küçük kareler yönteminin kullanıldığı analizler, ölçüm modeli ve yapısal model analizleri olmak üzere iki basamakta yapılmıştır. Araştırma değişkenlerinin demografik özelliklere göre farklılaşmasına ilişkin analizler ise R Studio ile Bağımsız Örneklem t-test, ANOVA ve Post Hoc testlerinden Tukey Test kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında ve %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin stresle başa çıkma yöntemleri olan mantıksal analiz, pozitif değerlendirme, destek arama ve problem çözme stratejilerini kullanması psikolojik sağlamlıklarını ve öznel iyi oluşlarını artırmaktadır. Bununla birlikte öğretmenlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri öznel iyi oluşlarını artırmaktadır. Diğer taraftan stresle başa çıkma tarzları olan mantıksal analiz, pozitif değerlendirme, destek arama ve problem çözme başa çıkma stratejileri kullanımının, öğretmenlerin öznel iyi oluş üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın ayrı ayrı aracı rolleri belirlenmiştir. Demografik özellikler açısından yapılan değerlendirme sonuçlarına göre stresle başa çıkma tarzı olarak mantıksal analizin kullanımı erkeklerde, destek aramanın kullanımı ise kadınlarda anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte diğer stresle başa çıkma tarzları olan pozitif değerlendirme ve problem çözme lisansüstü öğretmenlerde daha yüksektir. Öznel iyi oluş düzeylerinde ise 36 yaş ve üzerindeki, evli ve lisansüstü mezunu öğretmenlerde daha yüksek bulunmuştur.

The aim of this study is to examine the mediating role of psychological resilience in the effect of teachers' coping styles with stress on their subjective well-being. In addition, the sub-objective of the study is to evaluate the differentiation of stress coping styles, psychological resilience and subjective well-being in teachers according to demographic characteristics. The population of the study consists of all teachers working in state preschool, primary, secondary and high schools in Küçükçekmece district of Istanbul province in the fall semester of 2023-2024 academic year. The research sample consists of 393 teachers selected by convenience sampling method from the population. Demographic information form, Stress Coping Styles Scale, Psychological Resilience Scale Short Form and Teacher Subjective Well-Being Scale were used to collect the research data. Smart PLS 4 and R Studio were used to analyze the research data. Analyses using partial least squares method with Smart PLS 4 were conducted in two steps: measurement model and structural model analyses. Analyses regarding the differentiation of research variables according to demographic characteristics were conducted with R Studio using Independent Sample t-test, ANOVA and Tukey Test from Post Hoc tests. The findings were evaluated at 95% confidence interval and 5% significance level. According to the findings of the study, teachers' use of logical analysis, positive evaluation, support seeking and problem solving strategies, which are methods of coping with stress, increases their psychological resilience and subjective well-being. In addition, teachers' level of psychological resilience increases their subjective well-being. On the other hand, the separate mediating roles of psychological resilience in the effect of using logical analysis, positive appraisal, support seeking and problem solving coping strategies, on teachers' subjective well-being were determined. According to the results of the evaluation made in terms of demographic characteristics, the use of logical analysis as a coping style with stress was found to be significantly higher in males and the use of seeking support was found to be significantly higher in females. However, positive appraisal and problem solving, which are other coping styles, are higher in graduate teachers. Subjective well-being levels were found to be higher in teachers who were 36 years of age or older, married and postgraduate graduates.