Son dönem Osmanlı Devleti'nde Endülüs algısı (1859-1923)

Abstract

Bu çalışma 1859-1923 yılları arasında eğitim ve edebiyat alanında yazılmış eserler ve II. Abdülhamid'in oluşturduğu "Yıldız Albümleri" içerisinde bulunan fotoğraflardan hareketle Osmanlı Devleti'nin 19. ve 20. yüzyıldaki "Endülüs" algısını ele alır. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı-Endülüs ilişkisinden yola çıkarak günümüz Türkiye-İspanya hakkında yapılan çalışmalara katkı sağlamaktır. Bu çalışmada nicel araştırma yönteminden tarama ve nitel araştırma yöntemlerinden tarihi araştırma yöntemiyle Yıldız Albümleri, seyahatnameler, Osmanlıca piyesler, çeviri kitaplar ile araştırma inceleme çalışmaları taranmıştır. Osmanlı Devleti'nin Endülüs ile olan ilişkisi, devletin kuruluş ve yükseliş dönemlerine kadar uzanmasına rağmen, Endülüs'ün Osmanlı aydınlarınca tanınıp Osmanlı tebaasına tanıtılması 19. yüzyılda gerçekleşmiştir. Bu anlamda okullarda okutulan tarih kitapları "Endülüs" kavramının yayılmasına temel oluşmuştur. Tarih alanında özellikle Mizancı Mehmed Murad, Ali Tevfik, Ali Reşad ve Ali Seydi'nin oluşturduğu eserler dönemin "Endülüs" algısını betimlemede büyük önem arz etmektedir. Eğitim alanının bir üst basamağı ise edebiyat alanıdır. Çok sayıda Osmanlı münevveri tarafından "Endülüs" kavramına dair çeşitli edebî türlerde çalışmalar ortaya konmuştur. Bu çalışmalarda ön plana çıkan isimler Ziya Paşa, Sami Paşazade Sezai ve Abdülhak Hamit Tarhan'dır. Osmanlı Devleti'nde yapılan bu çalışmaların etkisiyle "Endülüs" kavramı dönemin yönetimi tarafından da ilgi çeken bir kavram haline gelmiştir. Bunun sonucunda II. Abdülhamid, Endülüs'ü tanımak amacıyla Garzon ve Jean Laurent tarafından İspanya'nın Kurtuba, Gırnata, Sevilla, Toledo ve Malaga şehirlerine ait çekilmiş olan fotoğrafları "Yıldız Albümleri" içerisine eklemiştir. Çalışmada "Endülüs" kavramının eğitimde hangi amaçla kullanıldığıyla edebiyat alanında halka hangi mesajları iletmeye çalıştığı belirlenmiş, fotoğraflar aracılığıyla ise II. Abdülhamid'in gözündeki Endülüs algısına değinilmiştir.

This work deals with the perception of the Ottoman State "Andalusia" in the 19th and 20th centuries, due to the books which written in the field of education and literature between 1859-1923 and the photographs contained in "Yıldız Albums" created by Abdulhamid II. The purpose of this study, starting from the Ottoman-Andalusian relationship to contribute to the work done today about Turkey-Spain. In this study, Yıldız Albums, travel books, plays, translated books and research examination studies were scanned with the historical research method from the quantitative research method and the qualitative research methods. Although the relationship of the Ottoman State with Andalusia dates back to the establishment and ascension periods of the state, it was in the 19th century that the Ottoman intellectuals recognized Andalusia and introduced it to the Ottoman communiqué. In this sense, history books taught in schools have been the basis for the spread of the concept of "Andalusia". Especially in the field of history, the works created by Mehmet Murat Mizancı, Ali Tevfik, Ali Reşad and Ali Sejdi are important to describe the perception of the period "Andalusia". An upper step of the field of education is the field of literature. Many other types of studies on the concept of "Andalusia" have been introduced in this field. The names that stand out in these studies are Ziya Pasha, Sami Pashazade Sezai and Abdulhak Hamit Tarhan. With the effect of these studies in the Ottoman State, the concept of "Andalusia" has become an interesting concept by the management of the period. As a result, Abdulhamid II was taken by Garzon and Jean Laurent to get to know Andalusia, adding photos from the cities of Spain's Kurtuba, Gırnata, Sevilla, Toledo and Malaga to "Yıldız Albums". In the study, it was determined for what purpose the concept of "Andalusia" was used in education, and what messages he tried to convey to the public in the field of literature, and through photos perception of al-Andalus in the eyes of Abdulhamid II was mentioned.