Vegan ve Akdeniz Diyetinde Yer Alan Bazı Yemeklerin Besin Değerlerinin Ulusal Gıda Verileri Kullanılarak Uluslararası Yemek Tarifi Hesaplama Yöntemiyle Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, sıklıkla daha düşük kolesterol sev!yes!, daha düşük tans!yon sev!yes! ve daha az t!p 2 d!yabet r!sk! g!b! b!rçok sağlık faydalarıyla !l!şk!lend!r!len Vegan D!yet! ve Akden!z D!yet!’n!n sağlıklı beslenme yönünden değerlend!r!l!p, bu d!yetler! uygularken tüket!leb!lecek olan bazı yemekler!n bes!n değerler!n! hesaplamak, p!ş!rme ve hazırlama aşamaları sonucunda bu değerler!n nasıl değ!şt!ğ!n! görmek ve l!teratürde bu alandak! eks!kl!ğ! g!dermey! amaçlamaktadır. Bu kapsamda bu d!yetler! uygularken tüket!leb!lecek 16 farklı yemek değerlend!r!lm!ş ve p!ş!rme sonrası kalan m!kro bes!n ögeler! TURKOMP ve USDA ver!ler! kullanılarak, EuroFIR kılavuzuna göre hesaplanmıştır. Elde ed!len sonuçlar sağlıklı b!r değerlend!rme olması !ç!n 1 pors!yonda ve 500 kalor!de olmak üzere 2 kategor! olarak karşılaştırma yapılmıştır. Sonuç olarak; makro bes!n öges! bakımından Vegan D!yet daha dengel! bulunurken, m!kro bes!n öges! ve prote!n !ht!yacını karşılama konusunda Akden!z D!yet!, Vegan D!yet’ e göre daha üstün bulunmuştur. Ayrıca p!ş!rmeye bağlı en fazla bes!n değer! kaybı; B12, B6, folat ve C v!tam!n! başta olmak üzere v!tam!nlerde bulunmuştur.

Th!s study a!ms to; evaluate Vegan and Med!terranean d!ets !n terms of healthy eat!ng, wh!ch are often assoc!ated w!th many health benef!ts such as lower cholesterol levels, lower blood pressure levels, and reduced r!sk of type 2 d!abetes. It !ntends to calculate the nutr!t!onal values of certa!n meals that can be consumed wh!le follow!ng these d!ets, observe how these values change dur!ng cook!ng and preparat!on stages, and address the ex!st!ng gap !n the l!terature. In th!s study, 16 meals commonly consumed !n Vegan and Med!terranean d!ets were assessed, and the rema!n!ng m!cronutr!ents were calculated accord!ng to the EuroFIR gu!del!nes us!ng TURKOMP and USDA data. The results were compared !n two categor!es, serv!ng s!ze and 500 calor!es, to ensure a comprehens!ve evaluat!on. In conclus!on; Wh!le the Vegan D!et was found to be more balanced !n terms of macronutr!ents, the Med!terranean D!et !s cons!dered super!or to the Vegan D!et !n prov!d!ng the needs for m!cronutr!ents and prote!n needs. Add!t!onally, the h!ghest loss of nutr!t!onal value due to cook!ng !s observed !n v!tam!ns, espec!ally B12, B6, folate and v!tam!n C.