Sultan II. Abdulhamid Dönemi

Abstract

Muhterem Hazirun... Hepinizi hürmet ve muhabbetle selamlıyorum.Bugün önemli bir toplantıya ev sahipliği yapmanın mutluluğu için-deyiz. Vefat-ı Devriyesinin 100. Yılı münasebetiyle Sultan Abdül-hamid-i Sani’yi anmak üzere bir araya geldik. Bilim, teknoloji, eğitim, siyaset, iktisat, dış politika başta olmak üzere İslam dünyasının son Büyük Halifesi’nin icraatlarını, siyasetini, insan, cemiyet ve dünya ile ilgili çalışmalarını enine boyuna konuşma imkanı bulacağız. İlginiz ve teşrifleriniz bizi ziyadesiyle memnun etmiştir. Hoşgeldiniz! Şeref verdiniz! Bu toplantıyı Sultan Abdülhamid-i Sani’nin banisi olduğu ve bugün içinde İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nin bulunduğu tarihi Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’nde Türkiye Yazarlar Birliği ve Eğitim-Bir-Sen işbirliği ile gerçekleştiriyoruz. Organizasyonda başta Üniversitemiz olmak üzere diğer iki güzide kurumumuzdan emeği geçen bütün arkadaşlarıma, kardeş-lerime en içten şükranlarımı sunuyorum. Dünya üzerinde zor coğrafyalar vardır. Coğrafya kaderdir der İslam düşü-nürü İbni Haldun. Tarihin akışı içinde bu zorluklara zor zamanlar eklenir bazen. Zor zamanlar vardır insan ve toplum hayatında. Bin yıldır içinde ya-şadığımız bu coğrafyada tarih yaptı ve tarih yazdı bu memleketin evlatları. Tarih yapan bu milletin evlatlarının en önemli adamlarından birini konuşa-cağız burada. Sultan II. Abdülhamid hem geniş Osmanlı ülkesi ve hem de İslam dünyasının zor zamanlarında otuz üç yıl (dile kolay!) ülkeyi yönetti. Zor zamanlar derken dışarıdan olduğu kadar içeriden gelen zorluklara da göğüs germek zorunda kaldı. XIX. yüzyıl milliyetçiliğin yaygınlaştığı ve büyük dış güçlerin Osmanlı coğrafyasında ayrılıkçı hareketlerin kışkırtılmaya başladığı bir yüzyıldı.Bu yüzyıl hem dünya ve hem de Osmanlılar için siyasal alanda ve dış poli-tika alanında yepyeni konuların gündeme geldiği bir yüzyıldı. Eğitimde il-kokuldan üniversiteye kadar dünyada son derece önemli gelişmeler ortaya çıktı. Tarım ve sanayide el emeği yerine makine kullanımı hızla yaygınlaş-tı. Ekonomide ve uluslararası ticarette önceki yüzyıllarla karşılaştırılama-yacak derecede büyük değişimlerin yaşandığı “uzun bir yüzyıl” dı. Batı Avrupa merkezli Sanayi Devriminin sonuçlarının tüm berraklığı ile or-taya çıktığı ve sanayinin temel hammaddelerin kontrolü ile ilgili mücade-lelerin yoğunlaştığı bir dönemde tahtta bulundu Sultan Hamid. Bildiğiniz üzere XVIII. yüzyılda sanayi devrimi tekstil alanında ortaya çıktı. Tekstil-deki temel hammaddeler genel itibariyle pamuk, yün ve ipekti. XIX. Yüz-yılda sanayinin temel hammaddesi demir ve çelik cevherleri oldu. Avrupa demir ve çelik cevheri konusunda yeterli kaynağa sahipti. Avrupa ve Kuzey Amerika bu madenleri işleyerek sanayide büyük yatırımlar gerçekleştirdi. XIX. yüzyılın sonuna doğru sanayi yeni bir hammaddeye ihtiyaç duydu: petrol. Detayına girmeyelim; kara ve deniz ulaşımında kullanılan gemi ve demiryoluna ilave olarak karada motorlu araba ve havayolunda da uçak devreye giriyordu. İşte bu iki yeni icad petrolle çalışacaktı. Petrol Avru-pa’da da Amerika’da da bulunmaktaydı. Ancak üretim maliyetleri Osman-lıların kontrol ettiği Batı Asya’daki derinlik düzeyi ve üretim maliyetleri ile kıyaslanamazdı. Batı Avrupa merkezli ortaya çıkan modern kapitalist sistem, Asya, Afrika ve Amerika kıtalarına hakim olmuş ve buralardaki sanayinin girdileri ve temel hammaddelerini, emek ve sermayeyi kontrol altına almayı başarmış-tı. Hakim olamadıkları ve kontrolleri altına alamadıkları tek coğrafya üç kıtanın kesişim noktası olan Osmanlı dünyasıydı. XIX. yüzyılın son çeyre-ğine girerken Batılı Büyük Sanayi Güçlerinin en önemli sanayi girdisi olan ucuz ve bol petrolün önündeki en önemli engel Osmanlı Devleti’ydi ve bu devletin başında da Sultan II. Abdülhamid vardı. Sultan Hamid, bu ülkede bazı insanlar tarafından “Ulu Hakan” bazıları tarafından da “Kızıl Sultan!” olarak nitelendirilmiştir. Biz bu toplantıda tarihin ne övgü ne de sövgü laboratuvarı olarak görüldüğü, sadece gerçeklerin ortaya çıkması ve berrak hakikatin tüm gençliğimizce bilinmesi için gayret göstereceğiz. Tüm çabamız hafızamıza sahip çıkarak hakikatin izini sürmektir. İnancımız odur ki tarih bir milletin hafızası ise, esasen hafıza sadece dünü bilmek için değil bugünü ve yarını inşa etmek için gereklidir. Onsuz ne dünü doğru anlayabilir ne de bugünü ve yarını sağlıklı ve sağlam bir zemine oturtabiliriz. Bu vesileyle bize içinde bulunduğumuz bu tarihi mekan başta olmak üzere nice eserler bırakan Sultan II. Abdülhamid’i rahmet ve minnetle yâd ediyo-ruz. Toplantının hayırlı başlangıçlara vesile olmasını temenni ediyor, hepi-nize hürmetlerimi arz ediyorum. Mehmet Bulut İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörü