Öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının örgütsel bağlılık ve tükenmişliğe etkisi

Abstract

Bu çalışmada, öğretmenlerin kurumlarında hissettikleri adil tutum ve davranışların onların örgütsel bağlılıklarına ve tükenmişliklerine olan etkileri incelenmiştir. Hak ve hukuka uygunluk, doğruluk ve adil olma durumu olarak tanımlanan adalet, her insanın iletişim halinde olduğu kişi veya kurumlardan doğal beklentisidir. Bir örgütte çalışan kişilerin örgüte bağlılığını kuvvetlendiren en önemli etkenlerden biri de hiç şüphesiz örgüt içinde yaşadıkları adaletli tutum ve davranışlardır. Örgütte çalışan kişilere karşı adaletsiz tutum ve davranışların, kişilerin örgüte bağlılıklarını zedeleyen en temel sebep olduğu düşünülmektedir. Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılığın tükenmişlik ile de ilişkisi olduğu konusunda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Tükenmişliği, verimsiz olma veya içinde bulunduğu ortama katkı sağlayamama durumu olarak tanımlayan çeşitli kaynaklarda, örgütteki adaletsiz tutum ve davranışların çalışanların örgüte olan bağlılığını zayıflattığı ve bu durumunda örgütle ilgili birçok konuda tükenmiş ve hatta verimsiz hissetmelerine sebep olduğu belirtilmektedir. Bu durum zamanla sık sık iş değiştirme ve enerji kaybına yol açmaktadır. Bu çalışmada da İstanbul'daki okullarda görev yapan 243 öğretmen ile anket çalışması yapılmıştır. Anket verileri SPSS 25 ve AMOS 25 programları ile analiz edilmiştir. "Betimleyici İstatistikler", "Doğrulayıcı Faktör Analizi" ve "Yapısal Eşitlik Modeli" kullanılmıştır. Literatürle uyumlu olarak, örgütsel adaletin örgütsel bağlığı etkilediği sonucuna ulaşılmışken, örgütsel adalet ile tükenmişlik arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir.

In this study, the effects of fair attitudes and behaviors that teachers feel in their institutions on their organizational commitment and burnout are examined. Justice, which is defined as the state of right and legality, truthfulness and fairness, is the natural expectation of every person from the person or institutions they are in contact with. One of the most important factors that strengthen the commitment of people is undoubtedly the fair attitudes and behaviors experienced in the organization. Unjust attitudes and behaviors towards the people working in the organization are thought to be the most basic reason that harms the commitment of the people to the organization. There is also a number of studies presenting the relationship of organizational justice and organizational commitment with burnout. In various sources that define burnout as being inefficient or unable to contribute to the environment, it is stated that unfair attitudes and behaviors in an organization weakens employees' commitment to the organization, and in this case, they feel exhausted and even unproductive in many aspects of the organization. This leads to frequent job changes and loss of energy over time. In this study, a survey was conducted with 243 teachers working in Istanbul. Data were analyzed with SPSS 25 and AMOS 25 programs. "Descriptive Statistics", "Confirmatory Factor Analysis" and "Structural Equation Model" were used in the analysis. Empirical findings show that, in line with the literature, organizational justice has a positive effect on organizational commitment; however, there is no significant relationship between organizational justice and burnout.