Osmanlı'da Okul Öncesi Eğitimi

Abstract

Bir ülkenin, tarihin belli aşamalarında, Avrupa ülkelerindeki siyasal ve sosyal alanlardaki gelişme ve uygulamaları gerek taklit ederek gerekse bunları özümseyerek almalarına Modernleşme (Batılılaşma) denir. Osmanlı Devleti’nde, 1700'lü yılların sonlarına doğru, ilk kez eski sistem ve uygulamaların, dönemin ihtiyaçlarını karşılamadığı düşünülmüş, devrin ihtiyaçları doğrultusunda bir dizi reform hareketlerinin gerekliliği gündeme getirilmiştir. Bu süreçten sonra aşama aşama ilerleyen modernleşme süreci, devletin sona ermesine kadar devam etmiştir. Osmanlı İmparatorluğunda modernleşme ve yenileşme diye nitelendirdiğimiz, kadim gelenekten sıyrılıp, Avrupai tarzda yapılan düzenlemelerin hayata geçirilmesi, öncelikli olarak askeri alanda başlamış, daha sonra ise devletin diğer bölümlerine sirayet etmiştir. Ancak bu süreç uzun bir zaman dilimini kaplamış, toplumda ikilik meydana çıkmış, yapılan reformlara ciddi bir direnç, bazen de bu reformlara karşı ayaklanmalar baş göstermiştir. Köklü değişiklikler yapmak isteyen pek çok ülkede olduğu gibi yapılan bu reformların hayata geçirilmesi Osmanlı Devlet'inde de sancılı bir süreç olmuştur. Osmanlı Devleti'nde, bilim, kültür, sanat, teknolojik gelişmeler ve benzeri hususlarda Batı ile uyum sağlama ihtiyacı, askeri alandan sonra mevcut eğitim sisteminin de sorgulanmasına yol açmıştır. Bu doğrultuda Osmanlı devletinde örgün eğitim veren üç temel kurum olan, sıbyan mektepleri, medreseler ve yüksek öğretim diye nitelendirdiğimiz Enderun mekteplerinde, kadim eğitim anlayışından farklı olarak, batılı tarzda bazı eğitim yöntem ve teknikleri uygulamaya konulmuştur. Bu çalışmada, Osmanlı Devlet'inde sıbyan mekteplerinde yaşanan değişim ve dönüşümler incelenmiş, bu kurumlarda uygulanan eski eğitim anlayışı, ağırlıklı olarak da modernleşme ile birlikte hayata geçirilen yeni yöntem ve tekniklerin ana hatlarıyla ortaya konulması ve okul öncesi eğitimle ilgili yapılan düzenlemeler değerlendirilmiştir.