Nakkaştepe Millet Bahçesi’nin Mekânsal Algı Yöntemleri Üzerinden Değerlendirilmesi

Abstract

Kentsel alanlardaki yaşam kalitesi, insanların kamusal alanlarla olan etkileşimiyle doğrudan bağlantılıdır (Ferah, Gemci & Algburi, 2023). Çevre tasarımı, insanların yaşadıkları mekânları düzenleyerek ve şekillendirerek, yaşam kalitelerini iyileştirmeyi ve çevresel deneyimlerini derinleştirmeyi amaçlayan çok boyutlu bir disiplindir. Bu disiplinin temelinde sosyal ve psikolojik faktörler önemli bir yer almaktadır. İnsanların çevreleriyle olan etkileşimleri, sosyal normlar, kültürel değerler, duygusal tepkiler ve psikolojik ihtiyaçlar gibi çeşitli unsurların etkisi altında şekillenmekte ve bu unsurlar peyzaj tasarımında kritik bir rol oynamaktadır. Üst ölçekli ve alt ölçekli plan hiyerarşisinde arazi kullanımlarında en fazla yer tutan konut alanları kadar üzerinde durulması gereken bir konuda açık ve yeşil alanların planlamasıdır (Öztürk, Ferah & Tunca, 2022). Tasarımcılar verimli ve işlevsel alanlar yapmak üzere doğayı ve onun çözümlerini anlamaya çalışmaktadırlar (İmert, 2023). 1960’lı yıllarda ortaya çıkan çevre hareketiyle birlikte, kentsel tasarımın sosyal konular ve toplumsal refahla ilişkisine odaklanan çalışmalar hız kazanmıştır. Bu dönemde, Lynch, Cullen ve Bacon gibi önde gelen kent kuramcılarının çalışmaları, çevresel tasarımın yalnızca estetik ve görsel kaygılardan öte, toplumun yaşam kalitesi, sosyal etkileşim ve psikolojik refah gibi daha geniş bir perspektifte ele alınmasına katkı sağlamıştır (Lynch, 1960, 1981; Cullen, 1961; Bacon, 1967; Sarıca, 2011). Peyzaj mimarları, kentsel dönüşüm projeleri ve doğal alanların korunması gibi konuları ele alırken, çevresel tasarımı sadece fiziksel mekânların düzenlenmesi olarak görmemiş, aynı zamanda sosyal ve kültürel etkileri de içeren bir alan olarak ele almışlardır (Kartal & Kartal, 2020). Bu yaklaşımla, estetik ve bilişsel algının önemi vurgulanarak, bireylerin mekânları daha anlamlı ve tatmin edici bir şekilde deneyimlemeleri sağlanmıştır.