10. Çanakkale Savaşını Konu Eden Romanlarda Mustafa Kemal Anlatımı – II

Abstract

Birinci Dünya Savaşı’nda, Çanakkale cephesi savaşları 1915’te yaşanır. Ancak Türk edebiyatında müstakil bir Çanakkale romanı görmek ancak Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun 1989’da yayımlanmaya başlanan …ve Çanakkale Geldiler, …ve Çanakkale Gördüler, …ve Çanakkale Döndüler adlı üç ciltlik eseri ile mümkün olur. Türk tarihi açısından önemli bir dönüm noktası olan Çanakkale savaşı bunlardan sonra başka romanlara da konu olur. Eserlerin bir kısmı doğrudan Çanakkale savaşını konu ederken bir kısmı dolaylı olarak bu savaşa değinir. Türkiye’deki önemli tartışma konularından biri Mustafa Kemal’in Çanakkale savaşlarına etkisi ya da katkısıdır. Bazıları onun bu savaşta önemli bir etkisi, katkısı bulunmadığını, bazıları ise bu savaşın Mustafa Kemal sayesinde kazanıldığını söyler. Gerçek hayatta yaşanan bu tartışma roman türüne nasıl yansımıştır, romanlarda Mustafa Kemal’e ne kadar yer verilmiştir sorularının cevabı olmak üzere bu çalışmanın amacı; 1989’dan sonra yayımlanmış ve Çanakkale savaşlarını işleyen Çanakkale Mahşeri (1999), Zulüm Dağları Aşar Çanakkale İçinde (2000), Tarihe Sığmayan Destan Çanakkale (2003), Gelibolu Yenilmezlerin Yenildiği Yer (2004), Çanakkale’de Çocuklar da Savaştı (2006), Diriliş Çanakkale 1915 (2008), 57. Alay Çanakkale (2008), Çanakkale Askerine Rütbe Gerekmez (2017), Uzun Beyaz Bulut Gelibolu (2001) ve Şafakta Yanan Mumlar (2003) adlı romanlarda; kara savaşlarının başladığı 25 Nisan 1915’ten Çanakkale savaşının sonuna kadar ve savaştan sonra, Mustafa Kemal’e nasıl ve ne kadar yer verildiği veya ona nasıl bir misyon yüklendiğini ortaya koymaktır. İncelememize konu edilen romanların hiçbirinde Mustafa Kemal’i eleştiren veya onu olumsuz gösteren bir ifade, bir örnek yoktur. Fakat her bir yazar Mustafa Kemal’i farklı misyon ve ağırlıkta işler. Romanların tamamında Mustafa Kemal ileri görüşlü, çalışkan, iyi yetişmiş, vatanın geleceğinden endişe duyan, gözünü budaktan sakınmayan, doğru stratejiler geliştiren bir kişi olarak yansıtılır.

In the First World War, the battles of the Çanakkale front take place in 1915. However, it is only possible to see an independent Çanakkale novel in Turkish literature with Mustafa Necati Sepetçioğlu's three-volume work titled ...ve Çanakkale Geldiler, ve Çanakkale Gördüler, ve Çanakkale Döndüler, which was published in 1989. The Battle of Çanakkale, an important turning point in Turkish history, became the subject of other novels. While some of these novels directly deal with the Gallipoli War, others indirectly touch upon it. One of the major topics of debate in Turkey is Mustafa Kemal's influence or contribution to the battle of Gallipoli. Some say that he had no significant influence or contribution in this war, while others say that this war was won thanks to Mustafa Kemal. The purpose of this study is to answer the questions of how this real-life debate is reflected in the novel genre, and how much space is given to Mustafa Kemal in novels. The novels published after 1989 and dealing with the Çanakkale wars are Çanakkale Mahşeri (1999), Zulüm Dağları Aşar Çanakkale İçinde (2000), Tarihe Sığmayan Destan Çanakkale (2003), Gelibolu Yenilmezlerin Yenildiği Yer (2004), Çanakkale'de Çocuklar da Savaştı (2006), Diriliş Çanakkale 1915 (2008), 57. Alay Çanakkale (2008), Çanakkale Askerine Rütbe Gerekmez (2017), Uzun Beyaz Bulut Gelibolu (2001) and Şafakta Yanan Mumlar (2003); from April 25, 1915, when the land battles started, until the end of the Çanakkale War and after the war, to reveal how and how much Mustafa Kemal is given place or what kind of mission is attributed to him. In none of the novels subject to our analysis is there any expression or example that criticizes Mustafa Kemal or shows him negatively. However, each author treats Mustafa Kemal with a different mission and weight. In all the novels, Mustafa Kemal is portrayed as a farsighted, hardworking, well-educated person who is concerned about the future of the homeland, who does not spare any effort and develops the right strategies.