Ergenlerde Öz Şefkat ile Sosyal Görünüş Kaygısı Arasındaki İlişkide Psikolojik Sağlamlığın Aracı Rolü

Abstract

Bu tezin amacı, ergenlerde öz şefkat ile sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolünün incelenmesidir. Araştırmaya, İstanbul İl MEM’e bağlı Başakşehir'deki resmi ortaokul ve liselerde okuyan 12-18 yaş aralığındaki 291’i kız 294’ü erkek 585 öğrenci katılım sağlamıştır. Araştırmanın verileri, 2023-2024 eğitim öğretim yılı içerisinde küme örnekleme yöntemiyle seçilen 4 okuldaki araştırmaya katılmak için gönüllü olan öğrencilerden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak “Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”, “Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu”, “Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiş ve ölçeklerden elde edilen bulgular SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmanın değişkenleri ile demografik özelliklerle birlikte (cinsiyet, yaş, okul türü, sınıf düzeyi, gelir düzeyi, fiziksel görünüşünü nasıl değerlendirdiği, yeterli sosyal destek görme durumu, en çok sosyal desteği kimden aldığı, ders başarısı ve annebaba ilişkisinden memnuniyeti) ele alınarak incelenmiştir. Araştırmada normallik testi sonucuna göre ikili değişkenlerin arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla t testi, ikiden fazla bağımsız değişkenlerle aralarındaki ilişkiyi incelemek için ANOVA testi, araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyon analizi, bağımlı ve bağımsız değişken üzerinde psikolojik sağlamlığın aracılık etkisini incelemek amacıyla Hayes tarafından geliştirilen SPSS Macro v4.2 modeli kullanılarak aracılık analizi uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına bakıldığında öz şefkat ile sosyal görünüş kaygısı arasında ve öz şefkat ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Psikolojik sağlamlık ile sosyal görünüş kaygısı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak ergenlerin, öz şefkat düzeyleri arttıkça sosyal görünüş kaygılarının azaldığı, psikolojik sağlamlık düzeylerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca bireylerin psikolojik sağlamlıkları arttıkça sosyal görünüş kaygısı düzeylerinin azaldığı bulunmuştur. Bununla birlikte degişkenler arasındaki ilişkilerde psikolojik sağlamlığın aracılık etkisinin olduğu da bulunmuştur.

The aim of this thesis is to examine the mediating role of psychological resilience in the relationship between self-compassion and social appearance anxiety in adolescents. 585 students, 291 girls and 294 boys, between the ages of 12-18, studying in public middle and high schools in the Başakşehir district of Istanbul province, affiliated with the Istanbul Provincial Directorate of National Education participated in the research. The data of the research were collected from students who volunteered to participate in the research in 4 schools selected by cluster sampling method during the 2023-2024 academic year. Child and Adolescent Psychological Resilience Scale, Self-Compassion Scale Short Form, Social Appearance Anxiety Scale and Personal Information Form were used as data collection tools. The research was conducted with the relational screening model and the findings obtained from the scales were analyzed using the SPSS 26 program. In addition, the variables of the study were examined together with demographic characteristics (gender, age, type of school, grade level, income level, how they evaluate their physical appearance, whether they receive sufficient social support, who they receive the most social support from, academic success and satisfaction with their parents). In the study, t-test was applied to reveal the relationship between binary variables for the normality test result, one-way variance analysis was applied for the relationship between more than two independent variables, and Pearson correlation analysis and mediation analysis were applied to examine the relationship between the variables of the study. When the findings of the study were examined, it was found that there were positive significant relationships between self-compassion and social appearance anxiety and between self-compassion and psychological resilience. A negative significant relationship was found between psychological resilience and social appearance anxiety. As a result, it was seen that as the selfcompassion levels of adolescents increased, their social appearance anxiety decreased and their psychological resilience levels increased. It was also found that the levels of social appearance anxiety decreased with the increase in the psychological resilience of individuals. In addition, it was found that psychological resilience had a mediating role in the relationship between self-compassion and social appearance anxiety in adolescents.