Üniversite öğrencileri yeme davranışları ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması

Abstract

Amaç; Bu çalışmanın amacı, Hunot ve arkadaşları (2016) tarafından geliştirilmiş olan “Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği” (Adult Eating Behaviour Questionnaire - AEBQ)’ ni Türkçe’ye uyarlamak ve Üniversite öğrencilerinin yeme davranışının belirlenebilmesi için kullanılabilecek bir ölçeği literatüre kazandırabilmektir. Gereç ve Yöntem: Bu amaçla 43 maddeden oluşan ve beşli Likert tipinde olan “Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği” bir vakıf üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi farklı bölümlerinde öğrenim gören 133 öğrenci üzerinde uygulanarak, elde edilen verilerin analizi yapılmıştır. Bulgular: Açımlayıcı Faktör Analizleriyle (AFA) yapılan çalışmada 43 maddelik ölçeğin “Yemek Keyfi”, “Duygusal Aşırı Beslenme”, “Duygusal Yetersiz Beslenme”, “Gıda Huzursuzluğu”, “Gıda Duyarlılığı”, “Açlık”, “Yemede Yavaşlık” ve “Doygunluk Duyarlılığı” olmak üzere sekiz boyuttan oluştuğu görülmüştür. Analizlerde ölçeğin alt ölçekleri ile arasındaki ilişkiye bakılmış ve faktörlerin birbirleriyle olumlu ve anlamlı ilişki içinde olduğu görülmüştür. Alt boyutların yetişkin yeme davranışı olarak adlandırılan bir yapının bileşenleri olduğu ve bunların birlikte bir üst yapıyı oluşturduğu yapılan analizler sonucunda doğrulanmıştır. Ölçeğin uyum endeksi değerlerinin iyi/kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüş ve yapı geçerlilikleri sağlanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi ile hesaplanan uyum iyiliği endeksi değerlerinin iyi/kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüş ve yetişkin yeme davranışı ölçeği için yapı geçerlilikleri sağlanmıştır. Faktör yapısını belirlemek amacıyla yapılan Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre maddelerin, ölçeğin orijinal yapısındaki maddeler ile çok benzer faktörlere dağıldığı saptanmıştır. Oluşan yapıda toplam 8 faktör vardı ve toplam açıklanan varyans yüzdesi %71,653 olarak çıkmıştır. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin bulunan Cronbach’s Alpha ve CR değeri 0,70’in üzerinde bulunmuştur. Sonuç; Sonuç olarak bu ölçeğin güvenilir bir ölçek olduğu, ayrım geçerliliği ve benzeşim geçerliliği koşullarını sağladığı ve Türkiye’de üniversite öğrencilerinin yeme alışkanlıklarını ölçmede kullanılabilecek bir ölçek olduğu anlaşılmıştır.Objectives; The aim of this study was to adapt the Adult Eating Behavior Questionnaire (AEBQ) developed by Hunot et al. (2016) into Turkish and is to provide a scale which can be used to determine the eating behavior of university students. Materials and Methods; For this purpose, the “Adult Eating Behavior Scale consisting of 43 items and a five-point Likert-type scale was applied to 133 students studying at different departments of a private university, Faculty of Health Sciences, and the data were analyzed. Results; The 43-item scale consisted of eight dimensions:” food enjoyment“,” emotional overeating“,” emotional malnutrition“,” food restlessness“,” food sensitivity“,” hunger“,” slowness in food “and” saturation sensitivity". In the analysis, the relationship between the subscales of the scale was examined and the factors were found to have a positive and significant relationship with each other. It has been confirmed that sub-dimensions are components of a structure called adult eating behavior and these together form a superstructure. The fit index values of the scale were found to be good / acceptable and structure validity was achieved. The goodness of fit index values calculated by confirmatory factor analysis was found to be good/acceptable and construct validity was provided for adult eating behavior scale. According to the exploratory factor analysis, the items were distributed to very similar factors with the items in the original structure of the scale. A total of 8 factors were identified and 71.653% of the total variance explained. The Cronbach's Alpha and CR values of the scale were found to be over 0.70. Conclusion; As a result, this scale is a reliable scale, which enables separation and validity conditions and validity of similarity in Turkey were found to be on a scale to measure eating habits of university students.