Türkçeden Arapçaya Karşılaştırmalı Eşdizim Çözümlemesi: 598 Eşdizim Çözümlemesi

Abstract

Yeni bir dil öğrenirken sık karşılaşılan engellerden biri, kendi ana dilimizin kalıplarından sıyrılamayıp kelimesi kelimesine çeviri yapma refleksidir. Bu yaklaşım, kurduğumuz cümlelerin hedef dilde yapay veya hatalı duyulmasına yol açar. Elinizdeki çalışma, dildeki bu yapaylığı aşmak amacıyla kelimelerin doğal ve kalıplaşmış birliktelikleri olan eşdizimleri (collocation) mercek altına alıyor. Eser, Batı dilbiliminde öne çıkan bu kavramı Arapça ve Türkçe dilleri üzerinden karşılaştırmalı bir yöntemle ele alıyor. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi BAP-400 Akademisyen Projesi kapsamında hazırlanan bu çalışma, Türkçede sıkça kullanılan temel eylemleri merkezine alıyor. Çeviri hatalarına zemin hazırlayan ‘Fiil + İsim’ ve ‘Fiil + Harf-i Cer’ birlikteliklerini inceleyen kitap, 598 eşdizimi bir araya getiriyor. Çalışma, kelimelerin tek başlarına ezberlenmesi yerine her yapıyı dilin canlı kullanımını yansıtan karşılaştırmalı örnek cümlelerle sunuyor. Bu kitap, Arapça ve Türkçe arasında daha doğal ve akıcı bir anlatım yakalamak isteyen öğrenciler, çevirmenler ve araştırmacılar için yardımcı bir kaynak niteliği taşıyor.

One of the common obstacles encountered when learning a new language is the reflex of word-for-word translation, stemming from an inability to break free from the patterns of one's native tongue. This approach causes the sentences we construct to sound unnatural or incorrect in the target language. To overcome this artificiality in language, the present study focuses on collocations—the natural and conventional co-occurrences of words. The work addresses this concept, which stands out in Western linguistics, through a comparative method using the Arabic and Turkish languages.

Prepared within the scope of the Istanbul Sabahattin Zaim University BAP-400 Academician Project, this study centers on frequently used basic verbs in Turkish. Examining "Verb + Noun" and "Verb + Preposition (Harf-i Cer)" combinations that often pave the way for translation errors, the book brings together 598 collocations. Rather than memorizing words in isolation, the study presents each structure with comparative sample sentences that reflect the living usage of the language. This book serves as a helpful resource for students, translators, and researchers aiming to achieve a more natural and fluent expression between Arabic and Turkish.

من أبرز العقبات التي تواجه متعلمي اللغات الجدد، هي صعوبة التخلص من أنماط لغتهم الأم واللجوء إلى الترجمة الحرفية؛ مما يجعل الجمل في اللغة الهدف تبدو غير طبيعية أو مغلوطة. يركز هذا العمل على "المصاحبات اللغوية" (Collocations) —وهي التراكيب والاقترانات اللفظية الطبيعية بين الكلمات— لتجاوز هذا التكلف والتصنع اللغوي. ويتناول الكتاب هذا المفهوم البارز في لسانيات الغرب عبر منهج مقارن بين اللغة العربية واللغة التركية.

أُعد هذا العمل في إطار مشروع "BAP-400" للباحثين الأكاديميين بجامعة إسطنبول صباح الدين زعيم، ويضع الأفعال الأساسية الأكثر استخداماً في اللغة التركية في محوره الرئيسي. يجمع الكتاب 598 مصاحبة لغوية تُعنى بدراسة ثنائيات (فعل + اسم) و(فعل + حرف جر) التي كثيراً ما تشكل أرضية للأخطاء الترجمية. وبدلاً من حفظ الكلمات بشكل منفرد، يقدم العمل كل تركيب من خلال جمل نموذجية مقارنة تعكس الاستخدام الحي للغة.

يُعد هذا الكتاب مرجعاً مساعداً للطلاب والمترجمين والباحثين الراغبين في اكتساب أسلوب أكثر طبيعية وسلاسة في التعبير بين اللغتين العربية والتركية.