Makrîzî'ye Göre İktisadi Krizler: Sebepleri ve Çözüm Önerileri

Abstract

Bu çalışma, Memlûk Devleti döneminde yaşamış olan tarihçi ve düşünür Ahmed b. Ali el-Makrîzî’nin (ö. 845/1442) iktisadî krizlere dair analizlerini incelemekte ve bu krizlerin sebepleri ile çözüm önerilerini sistematik bir çerçevede ele almaktadır. Makrîzî, yaşadığı dönemde Mısır’da ortaya çıkan ağır ekonomik buhranları gözlemlemiş, bunların nedenlerini tahlil etmiş ve çözüm yolları önermiştir. Bu yönüyle, yalnızca bir tarihçi değil, aynı zamanda iktisadî düşünceye katkı sunan bir mütefekkir olarak değerlendirilmiştir. Tezde, Makrîzî’nin para ve enflasyonla ilgili görüşleri Para Miktarı Teorisi, Gresham Yasası ve Altın Standardı gibi modern iktisat yaklaşımlarıyla karşılaştırılmıştır. Ayrıca, üretim faktörleri (emek, sermaye, toprak), tüketim ve tasarruf davranışları, gelir ve servet dağılımı gibi iktisadî krizleri etkileyen unsurlar da Makrîzî’nin perspektifinden detaylı biçimde analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra, toplumun farklı kesimlerinin kriz dönemlerinden nasıl etkilendiği ve Makrîzî’nin önerdiği para ve maliye politikaları da değerlendirilmiştir. Araştırmada, klasik İslam iktisadının temel kavramları ile Makrîzî’nin düşünceleri arasında bağ kurulmuş, onun çözüm önerilerinin hem döneminin şartlarıyla uyumlu olduğu hem de modern iktisat literatüründe karşılık bulabilecek nitelikler taşıdığı ortaya konulmuştur. Bu yönüyle çalışma, hem İslam iktisat düşüncesi tarihi açısından hem de iktisadî krizlerle ilgili klasik dönem yaklaşımlarının anlaşılması bakımından katkı sağlamayı hedeflemektedir.

This study examines the analyses of economic crises by the historian and thinker Ahmad ibn Ali al-Maqrīzī (d. 845/1442), who lived during the Mamluk period, and addresses the causes of these crises and the proposed solutions within a systematic framework. Al-Maqrīzī observed the severe economic depressions that occurred in Egypt during his lifetime, analyzed their underlying causes, and proposed remedies. In this regard, he is considered not only a historian but also a thinker who contributed to economic thought. In the dissertation, al-Maqrīzī’s views on money and inflation are compared with modern economic theories such as the Quantity Theory of Money, Gresham’s Law, and the gold standard. Furthermore, various factors influencing economic crises-such as the factors of production (labor, capital, land), consumption and saving behaviors, and the distribution of income and wealth-are analyzed in detail from al-Maqrīzī’s perspective. The study also evaluates how different segments of society were affected during times of crisis, as well as the monetary and fiscal policies proposed by alMaqrīzī. The research establishes a connection between the core concepts of classical Islamic economics and al-Maqrīzī’s thought, demonstrating that his proposed solutions were not only appropriate to the conditions of his time but also possess qualities that resonate with modern economic literature. In this respect, the study aims to contribute both to the history of Islamic economic thought and to the understanding of classical approaches to economic crises.