Hz. Muhammed’in istihbârâtî faaliyetleri üzerine bir inceleme

Abstract

İngilizce ve Fransızca’da “intelligence” sözcüğü ile ifade edilen; manası “akıl” ve “zekâ” olan istihbarat sözcüğünün günümüz Türkçesi’nde sözlük manası “haber almak”dır. İstihbarat; iç ve dış tehditlere karşı askeri, iktisadi ve politik sahaya dair bütün malumatların toplanmasına vesile olan ve düşmanın bütün istihbarat faaliyetlerini tesirsiz hale getiren kuruluşlar, kullanılan malzemeler ve metotlar manasına gelmektedir. Ayrıca istihbarat, devletlerin her sahada hareket politikalarını belirlemelerinde baş aktör olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Hz. Muhammed’in (s.a.a.v) istihbarat oluşumunu ve faaliyetlerini nasıl gerçekleştirdiği, gerçekleştirilen istihbarat oluşumunun ve faaliyetlerinin muhtevası ve İslam’a yönelik tehditlerin önlenmesinde istihbarat faaliyetlerinin nasıl bir rol oynadığını ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme şeklinde yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında İslam Tarihi kaynaklarında Hz. Muhammed ’in (s.a.a.v) istihbarat oluşumunun ve faaliyetlerinin yer aldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Hz. Muhammed (s.a.a.v) nübüvvetin ilk yıllarında Erkam b. Ebi’l-Erkam’ın evini istihbarat ve hareket üssü olarak kullanmış, Müşriklerin Daru’n-Nedve’de aldıkları gizli kararlara ulaşabilmek için istihbarat ajanlarını görevlendirmiş, Hicret esnasında da bu istihbarattan faydalanmıştır. Medine’de ise İslam Devletini kurar kurmaz istihbarata gereken önemi vermiş, civarındaki yollara ve bölgelere istihbarat toplaması için seriyyeler göndermiştir. Gönderdiği bu seriyyelerin gizliliği için develerin boyunlarına takılan zilleri dahi söktürmüştür. Bedir Savaşı’na giderken Kureyş’in iki adamını yakalamış, sorgulamış ve onlara her gün kaç deve kestiklerini sorarak ordunun sayısını tahmin etmeye çalışmıştır. Medine Kuşatması’nda ise ajanını kullanmış, kendisi hakkında istediği gibi konuşabilmesine müsaade etmiş, ittifak yapan Yahudileri ve Mekkeli müşrikleri birbirine düşürmüş, ittifakı bozdurmuş ve düşmanın çekilmesini sağlamıştır. Sonuç olarak Hz. Muhammed yaşadığı dönemin siyasal, sosyal, toplumsal olaylarını ve insânî algılarını değerlendirerek bunlardan istihbarat raporları elde ettiği ve bu raporlara göre hareket ettiği sonucuna ulaşılabilir. Bundan dolayı Hz. Muhammed’in istihbarat oluşumu ve faaliyetleri yadsınamayacak kadar önemlidir.

Expressed with the word "intelligence" in English and French; The word "intelligence", which means "acumen" and "mind", means "getting news" in today's Turkish. Intelligence; Organizations, materials and met hods used to gather all information regarding the military, economic and political field against internal and external threats and make all enemy intelligence activities ineffective. In addition, intelligence is the main actor of states in determining their movement policies in every field. The purpose of this study is to reveal how Hz. Mohammed (saav) carried out intelligence formation and activities, the role of intelligence activities in preventing threats to Islam and the content of intelligence formati on and activities. The research was carried out in the form of document review, one of the qualitative research methods. In the light of the findings, The finding of Hz. Muhammad (saav) including intelligence formation and activities has been reached. In the first years of Prophet Hz. Muhammad (saav) prophethood, Erkam b. He used Ebi'l-Erkam's house as an intelligence and movement base. He commissioned intelligence agents to reach secret decisions taken by the polytheists in Daru'n-Nedve. He also benefited from this intelligence during the migration. As soon as he established the Islamic State in Madinah, he gave the necessary importance to intelligence, and sent seriyas to collect intelligence to the roads and regions around him. For the secrecy of these seriyas he sent, he even removed the bells attached to the necks of camels. On his way to the Battle of Badr, he caught and questioned two men of Quraysh and tried to estimate the number of the army by asking them how many camels they cut every day. During the Siege of Medina, he used his agent, allowed him to speak about himself as he wanted, set the alliance Jews and Makkan polytheists against each other, broke the alliance and ensured the withdrawal of the enemy. As a result, Hz. Muhammed evaluates the political, social, social events and human perceptions of his time it can be concluded that they obtained intelligence reports and acted according to these reports. Therefore, The intelligence formation and activities of Hz. Muhammad are undeniably important.