Genel beslenme bilgisi ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması ve güvenirlik-geçerliğinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışma revize General Nutrition Knowledge Questionnaire (GNKQ-R)' nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin sınanması amacıyla yapılmış metadolojik bir araştırmadır. Çalışmanın örneklemini Beslenme ve Diyetetik Bölümü (BDB) ile Mühendislik Bölümlerinin (MB) son sınıfında öğrenim gören 450 öğrenci oluşturdu. Test-tekrar test çalışması 60 kişilik farklı bir örneklemde yapıldı. Güvenirlikte iç tutarlık (Kuder Richardson-20 katsayısı ve madde toplam korelasyonu) ve zamana karşı değişmezlik (test-tekrar test güvenirlik katsayısı) incelendi; geçerlikte içerik geçerliği ve yapı geçerliği (bilinen grup karşılaştırması ve ayırt edici geçerlik) test edildi. İçerik geçerliğinde Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) hesaplandı. Bilinen grup karşılaştırmasında BDB ve MB öğrencilerinin Türkçe Revize Genel Beslenme Bilgisi Ölçeği'nden (Türkçe GBBÖ-R) alacakları puanların farklılık göstereceği; ayırt edici geçerlikte kadınlar ve sağlık algısı yüksek olanların Türkçe GBBÖ-R skorlarının daha yüksek olacağı öngörüldü. Kuder Richardson-20 güvenirlik katsayıları alt boyutlar için .70-.82 arasında olup, ölçeğin totali için .92'dir. Ölçekteki ifadelerin madde-toplam korelasyon değerleri .30-.62 arasında değişmektedir. Sınıf içi korelasyon katsayıları BDB öğrencilerinde alt boyutlar için .70 -.82, ölçeğin totali için .85; MB öğrencilerinde alt boyutlar için .69-.92, ölçeğin totali için .91'dir. İçerik geçerliğinde KGİ değerleri .80 ve üzerindedir. BDB öğrencilerinin, kadınların ve sağlık algısı yüksek olanların Türkçe GBBÖ-R skorları öngörüldüğü şekilde daha yüksek bulundu. Sonuç olarak iç tutarlılık, zamana karşı değişmezlik, içerik geçerliği ve yapı geçerliği bulguları bütün olarak değerlendirildiğinde, Türkçe GBBÖ-R'nin Türk popülasyonunda kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu sonucuna varılmıştır.

This study is a methodological research conducted to adapt the revised General Nutrition Knowledge Questionnaire (GNKQ-R) into Turkish and to test its validity and reliability. The sample was 450 dietetics and engineering students. Test-retest was conducted in a different sample of 60 individuals. Internal consistency (Kuder Richardson-20 coefficient and item-total correlation) and invariance over time (test-retest reliability coefficient) were examined for reliability, while content validity (Content Validity Index-CVI) and construct validity (known group comparison and discriminant validity) were tested for validity. It was predicted that the scores that two group would get from the Turkish GNKQ-R would differ in the known group comparison and that women with a higher perception of health would have higher Turkish GNKQ-R scores in discriminant validity. Kuder Richardson-20 coefficients ranged from .70 to .82 for the sub-dimensions, and .92 for the scale total. The item-total correlation values of the statements in the scale ranged from .30 to .62. Intraclass correlation coefficients were .70 -.82 for sub-dimensions and .85 for the scale total in dietetics students compared to .69-.92 for sub-dimensions and .91 for the scale total for engineering students. CVI values were .80 and above. The Turkish GNKQ-R scores of dietetics students, women and those with a high perception of health were found to be higher as predicted. In conclusion, the findings of reliability and validity as a whole demonstrated that the Turkish GNKQ-R is a reliable and valid tool that can be used in the Turkish population.