Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği

Abstract

Kamusal mekân, bir ülkede yaşayan herkesin ortak kullandığı alanlardır ve şehir yaşamında bireylerin bir araya geldiği başlıca yerlerdir. Bu alanlar, kullanıcıların kültürel deneyimlerini paylaşıp yeniden keşfettiği mekânlardır. Kaliteli mekânlar, iyi deneyimler ve iletişim fırsatları sunarak önem kazanır. Mekân kalitesi geçmişten günümüze önemini korumuş, bu konuda çeşitli parametreler geliştirilmiştir. Türkiye’de son dönemde sıkça gündeme gelen millet bahçeleri, şehir sakinlerinin kullandığı önemli kamusal açık alanlardandır. Osmanlı dönemindeki modernleşme hareketleriyle ortaya çıkan millet bahçesi kavramı, günümüzde ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden canlanmıştır. Bu kapsamda tamamlanan ve inşası süren birçok millet bahçesi bulunmaktadır. Bunlardan biri, İstanbul Ümraniye'deki Ümraniye Millet Bahçesi’dir. Ümraniye’nin son yıllarda hızlanan gelişimi, yapı sayısını artırırken yeşil alan miktarını azaltmış ve sosyokültürel çeşitliliği artırmıştır. Bu durum, Ümraniye Millet Bahçesi’nin önemini daha da artırmaktadır. Bu çalışmada, Ümraniye Millet Bahçesi’nin mekân kalitesi değerlendirilmektedir. Fiziksel ve duyusal parametreler incelenmiş; fiziksel değerlendirme infografik haritalar ve saha görselleriyle, duyusal değerlendirme ise kullanıcı anketleriyle yapılmıştır. Elde edilen bulgular grafikler ve analizlerle sunulmuş olup, çalışmanın diğer millet bahçeleri ve benzeri kamusal alanlar için yol gösterici olması amaçlanmıştır.

Public spaces are areas shared by everyone in a country and play a vital role in city life, bringing individuals together. These spaces enable the exchange and rediscovery of cultural experiences. High- quality public spaces provide better experiences, discoveries, and communication opportunities, making the concept of spatial quality increasingly important. Although there is no universally accepted approach, researchers have identified common parameters to assess space quality. Public gardens, a type of public space, have gained attention in Turkey due to urban needs. Originating during the modernization efforts of the Ottoman period, they are now re-emerging, with many being completed or under construction. One such example is the Ümraniye Public Garden in Istanbul's Ümraniye district. Rapid development in the area has led to more buildings, less green space, and greater socio- cultural diversity, increasing the garden's significance. This study evaluates the spatial quality of Ümraniye Public Garden by examining physical and sensory parameters. Physical aspects were assessed using infographic maps and field studies, while sensory criteria were evaluated through user surveys. Findings, presented through graphics and analyses, aim to guide the design and improvement of other national gardens and similar public spaces.