Sadî Şirâzî’nin ‘’Gülistan’’ Adlı Eserinde Esmaü’l-Hüsna

Abstract

Doğu edebiyatının değil, tüm dünya edebiyatının ölmez yapıtları arasında gösterilen sultanların âdetleri, dervişlerin ahlakı, kanaatkârların fazileti, sükûtun faydaları, aşk ve gençlik, düşkünlük ve ihtiyarlık, terbiyenin önemi, zenginlik, yoksulluk ve sohbet adabı bölümlerinden oluşan “Gülistan” çok önemli bir eserdir. Sadî Şirazî’nin kaleme aldığı eserde evrensel konulara yer verilmiş olup, insanoğlunu mutluluğa ve huzura kavuşturacak öneriler sunulmuştur. Gülistan adlı eser ahlak eğitiminde önemli bir yere sahip olup eserde hikâyelerin anlatımında dini kavramlardan faydalanılmıştır. Bu kavramlardan biri de Esma’ül Hüsna’dır. Yüce Allah Kur’an’da kendisini Esma-ül Hüsna ile tanıtır. Bu isimler, Onun mükemmelliğinin unvanlarıdır. Bu unvanlar ile O’nu tanımak, hem bir insanî görev, hem de güzel bir kazanımdır. Bu çalışmanın amacı,’’ Gülistan’’ adlı eserde geçen hikâyelerde dini kavram olan Esma’ül Hüsna’da yer alan isimleri tespit etmektir. Çalışmada hikâyelerde çokça geçen isimler birkaç örnekle, az sayı da geçen isimlerse aynen aktarılmıştır. Eser içerik analiz yöntemiyle incelenmiş ve eserlerde yer alan Esma’ül Hüsna’lar örneklerle değerlendirilmiştir. Esma’ül Hüsna alfabetik sıraya göre toplandıktan sonra isimlerin geçtiği hikâyelere örnekler verilmiştir. Eser incelenirken, çevirisi Osman Koca (2016) tarafından hazırlanan “Bostân ve Gülistân” kullanılmıştır. Sonuç olarak, Sadî Şirazî’nin bu eserinde Esma’ül Hüsna’dan birçok ismin bulunduğu tespit edilmiştir. Böylece Gülistan adlı eserde Allah lafzının 130, Rab isminin 10, Rezzak isminin 9, Şekûr isminin 8, Rahman-Rahim isminin 7 yerde geçtiği görülmüştür. Aynı zamanda Afüv ismiyle Gaffâr, Gafur; Allah ismiyle Hüda, Âlî, Mecid; Ber ismiyle Fettah; Hâlik ismiyle Muîd, Mubdi; ; Rahman ve Rahim ismiyle Vâsi, Vehhâp; Rakib ismiyle Şehid, Mânî, Mukît; Rezzak ismiyle Vehhap, Muğni; Şekur ismiyle Selâm, Râfi; Vâhid ismiyle Kebir, Kuddüs isimlerinin ilişkilendirilebileceği görülmüştür.