Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ve Kur’an’da İnsanın Temel İhtiyaçları Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Abstract

İnsanın temel ihtiyaçları onun davranışlarını şekillendiren en önemli unsurlardan biridir. İnsan, bu ihtiyaçlarını farkında olarak ya da olmayarak karşılama çabası içerisindedir. Nitekim giderilmeyen her bir ihtiyaç bireyin yaşamsal gelişim alanında aksamalar meydana getirir. Sürekli bir gelişim ve değişim halinde olan insanın bu seyrini sağlıklı bir şekilde tamamlaması için bu ihtiyaçların tespiti ve doğru bir şekilde karşılanması gerekmektedir. Bu çalışmada amaç, insanın gelişiminde son derece önem arz eden temel ihtiyaçları Kur’anî referansla tespit edip, bu konudaki kavramların Maslow’un kuramında yer alan ihtiyaçlarla olan benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ve tarama modeli kullanılmıştır. Literatür taranarak elde edilen bulgular karşılaştırmalı analiz yapılarak veriler tematik incelemeye tabi tutulmuştur. Temel ihtiyaçları belirleme hususunda Maslow’un hiyerarşisinin ihtiyaçların insan davranışlarına etkileri göz önünde bulundurulup ilgili ayetler çağdaş ve klasik tefsirler ışığında incelenip Maslow’un kuramıyla, karşılaştırma yöntemi kullanılarak bu konudaki bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır. Maslow'un kuramında ve Kur’an-ı Kerim’de insanın ihtiyaçlarını ele alma yaklaşım biçimleri incelendiğinde bu ihtiyaçların benzer özelliklerinin olmasının yanı sıra birtakım farklılıkların da olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramının insanların tüm gereksinimlerini kapsamadığı görülmüş bunun yanı sıra Kur'an'ın insanın ihtiyaçlarını ele alma hususunda kapsamlı ve kâmil bir kaynak olduğu sonucuna varılmıştır.

The basic needs of humanbeing are one of the most important elements that shape their behavior. Consciously or unconsciously they are trying to meet these needs. Each unmet need creates disruptions in individual's life-span development. The aim of this study is to identify these needs, with reference to the Qur'an, and to reveal the similarities and differences in concepts between the Qur’an and the needs in Maslow's theory. Qualitative research method and scanning model are used in the study. The findings obtained by scanning the literature are analyzed comparatively and the data is subjected to thematic analysis. Considering the effects of Maslow's hierarchy of needs on human behavior in determining these needs, the relevant verses are examined in the light of contemporary and classical interpretations. The findings on this subject are tried to be revealed by using Maslow's theory. Comparing the approach to human needs in Maslow's theory and the Qur'an, it is discovered that these needs have similar features as well as some differences. It is seen that Maslow's hierarchy of needs theory does not cover all the needs of people, and it is concluded that the Qur'an is a comprehensive and perfect resource in dealing with human needs.

إنّ احتياجات الإنسان الأساسية هي أحد العوامل الرئيسية التي تشكل سلوكه. يسعى الإنسان إلى تلبية هذه الاحتياجات سواء بوعي أو بدون وعي. وفي الواقع، يؤدي عدم تلبية أي احتياج من احتياجاته إلى وقوع عيوب في تطوره الحيوي. يجب تحديد هذه الاحتياجات وتلبيتها بطريقة صحيحة من أجل إتمام مسار تطور الإنسان المستمر والمتغير بصورة صحية. يهدف هذا العمل إلى تحديد هذه الاحتياجات المهمة جدًا في تطور الإنسان بالاستناد إلى القرآن الكريم، وكشف التشابهات والاختلافات بين هذه الاحتياجات واحتياجات في نظرية ماسلو. فيما يتعلق بتحديد هذه الاحتياجات، تم اعتبار تأثير الاحتياجات على سلوك الإنسان في نظرية ماسلو، وتم دراسة الآيات ذات الصلة والتفاسير المعاصرة والكلاسيكية لتوضيح هذه القضية.تم استخدام طريقة المقارنة لعرض النتائج المتعلقة بهذا الموضوع بناءً على نظرية ماسلو. عند دراسة نظرية ماسلو والقرآن الكريم بخصوص كيفية تلبية احتياجات الإنسان، تم اكتشاف أن هذه الاحتياجات لها سمات مماثلة بالإضافة إلى بعض الاختلافات. واستنادًا إلى هذه النتائج، يبدو أن نظرية ماسلو للهرم الاحتياجاتي لا تغطي جميع احتياجات الإنسان، وبالإضافة إلى ذلك توصلت إلى أن القرآن الكريم يعتبر مصدرًا شاملاً وكاملاً في تلبية احتياجات الإنسان.