İslam Ekonomisi Bağlamında Merkez Bankası Dijital Parasının Kâğıt Paraya İkame Edilebilirliğinin Analizi ve Politika Önerileri

Abstract

Bu tez, İslam ekonomisi perspektifinden Merkez Bankası Dijital Para Birimi (MBDP)'nin kâğıt paraya alternatif olarak kullanılabilirliğini derinlemesine incelemekte ve bu süreçte karşılaşılan teorik ve pratik zorlukları ele almaktadır. Çalışma, İslami finans prensipleri ile dijital para birimlerinin uyumlu hale getirilmesi, bu süreçte teknolojik altyapıların ve ekonomik mekanizmaların nasıl entegre edilebileceği üzerinde durmaktadır. İslam hukukunun ticari işlemler üzerine kuralları ve dijital para sistemlerinin bu kurallarla uyumu, özellikle değişen piyasa koşulları altında nasıl işlev görebileceği ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda, blok zinciri teknolojisinin İslami finansal işlemler üzerindeki etkileri, şeffaflık, hesap verebilirlik ve güvenlik gibi temel İslami değerlerle olan uyumu üzerinde yoğunlaşılmıştır. Tez, dijital paraların İslam iktisadı içerisinde etkin bir şekilde nasıl yer alabileceği, finansal istikrar ve sosyal adalet gibi İslami ekonomik hedeflere nasıl katkıda bulunabileceği sorularına cevap aramaktadır. Ayrıca, İslam ekonomisine özgü dinamikler çerçevesinde, dijital paranın getireceği yeniliklerin yasal ve etik boyutları tartışılmakta, bu yeni teknolojinin potansiyel fayda ve riskleri değerlendirilmekte ve ilgili politika önerileri geliştirilmektedir.This doctoral thesis thoroughly examines the substitutability of Central Bank Digital Currency (CBDC) for paper money within the framework of Islamic economics, addressing in depth the theoretical and practical challenges that arise. The study delves into harmonizing Islamic financial principles with digital currencies, focusing on how technological infrastructures and economic mechanisms can be integrated in this process. The compatibility of Islamic law’s commercial transaction rules with digital currency systems, especially under fluctuating market conditions, is analyzed extensively. The thesis emphasizes the impact of blockchain technology on Islamic financial transactions, exploring its alignment with core Islamic values such as transparency, accountability, and security. It seeks to answer how digital currencies can be effectively incorporated within Islamic economics, contributing to Islamic economic goals such as financial stability and social justice. Additionally, the thesis discusses the legal and ethical dimensions brought by digital innovations within the unique dynamics of Islamic economics, assessing the potential benefits and risks of this new technology and proposing relevant policy recommendations.