Sosyal bilimler metni olarak Mukaddime: bir meta-anlatı

Abstract

Mukaddime, 14. yüzyılda yaşamış olan ünlü Müslüman düşünür İbn Haldun tarafından yazılmış bir sosyal bilim yapıtıdır. Bu yapıtın önemi, ancak 19. yüzyıldan itibaren anlaşılmaya başlanmıştır. Her ne kadar klasik dönem düşünürleri arasında İbn Haldun, üzerinde en fazla çalışma yapılan kişi olsa da Mukaddime’nin amaçladığı niyet ve proje tam olarak anlaşılmış değildir. İşte, bu makale Mukaddime’nin bu yönünü açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Özellikle bilimsel bir tarih anlayışına ulaşmak için İbn Haldun’un ne tür fikirler geliştirdiği ortaya çıkarılacaktır. Bu bağlamda onun tarih biliminin felsefi temelleri kadar sosyoloji ile ilişkisi de gündeme gelecektir. Anahtar Kelimeler:

The Muqaddimah, written by a well known muslim philosopher Ibn Khaldun in 14th century, is a social science text. This text started to be appreciated not before than 19th century. Even though Ibn Khaldun is one of the most studied thinkers of classical era, the intention of his famous work Muqaddimah has not been analyzed and understood to the full extent. This article aims to enlighten this part of Muqaddimah. Especially to reach an understanding of scientific history, it will be revealed which ideas have Ibn Khaldun developed. In this context, his relationship with sociology will be mentioned besides philosophical bases of his history science.