Bireysel emeklilik sistemi (BES) ve faizsiz BES’in analizi

Abstract

Gönüllülük esaslı Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve zorunluluk esaslı Otomatik Katılım Sistemi (OKS) fonlarının hızla büyümesi ile yeni finansal enstrümanlara olan ihtiyaç artmış ve faizsiz sermaye piyasalarındaki ürünlerin çeşitlilik ve miktar olarak eksikliği nedeniyle alternatif arayışlar ortaya çıkmıştır. Faizsiz BES’in Türkiye’deki BES içindeki yerinin analiz edilmesinin hedeflendiği bu çalışmada öncelikle BES hakkında bilgi verilmiş ve sistemin Türkiye’deki gelişiminden ve yapısından bahsedilmiştir. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde faizsiz BES’in mevzuatı fonların niteliği ve otomatik katılım sistemine geçiş ele alınmıştır. İkinci bölümde ise faizsiz BES, Türkiye’deki uygulaması çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu çerçevede sermaye piyasalarıyla ilişkisi, girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırımları, devlet katkısı, kira sertifikalarına ve katılım hesaplarına dayalı BES ile yer yer konunun fıkhi boyutuna değinilmiştir. Çalışma faizsiz BES’in Türkiye ekonomisi ve özellikle de Katılım Finans piyasası için önemli potansiyeller barındırdığını belirterek bu anlamda çeşitli yapısal sorunların çözümüne vurgu yapmaktadır. Özellikle mevcut haliyle büyük ölçüde kira sertifikalarına dayanan faizsiz BES sisteminin girişim sermayesi, gayrimenkul yatırım fonları gibi çeşitli sermaye piyasası enstrümanlarıyla çeşitlendirilmesini önermektedir.

The need for new financial instruments has increased due to the rapid growth of voluntary based Private Pension System (PPS) and obligatory based Auto Participation System (APS) funds. This study aims to contribute to healthy development of interest free PPS in Turkey’s PPS system. It analyses the development and structure of interest free PPS in the line with the Venture Capital and REIF in order to increase the sustainability of this system and its impact on the development of the country. In addition to introduction and conclusion, the study consists of two main sections. The first part of the study examines the interest free PPS, the nature of its’ funds and the APS system. The second part of the study analyses the implementation of interest free PPS from different perspectives such as relations with Capital Market products, the role of venture capital and real estate investments, state contribution, sukuk issuances and related fiqh issues etc. The study concludes that interest free PPS has numerous potential and opportunities for Turkish economy if resolved some structural challenges and issues. In that point, the study suggests diversification of PPS instruments with alternative capital market instruments such as venture capital and real investment funds etc.