Ahmed Cevdet Paşa: 1238/1823 - 1312/1895

Abstract

Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895) Osmanlı'nın son yüzyılında yaşamış mümtaz bir şahsiyettir. Medreseden yetişmiş bir alim ve uzun süre devlet hizmetlerinde bulunmuş büyük bir devlet adamıdır. Hukuk, tarih, edebiyat ve düşünce gibi muhtelif alanlarda önemli eserler vermiştir. Cevdet Paşa'mn yaşadığı dönem siyasi, iktisadi, hukuki ve ictimai bakımından buhranlı bir dönemdir. Ülke sorunlarına çözüm arayışındaki aydın ve bürokratların gelenekçi ve modernist yaklaşımları karşısında, kendisi orta bir izlemiştir. İslam medeniyetinin mihenk taşı olan Şeriat'a aykırılık teşkil etmemesi şartıyla Batı dünyasında meydana gelen bilgi, teknoloji ve diğer gelişmelerden faydalanabileceği kanaatindedir. Bir ilim ve devlet adamı olarak yaşadığı dönemin siyasi, hukuki ve iktisadi problemlerine eğilmiş, İslam medeniyeti perspektifinden çözüm önerileri sunmuş ve bunların bir kısmını uygulama imkanı bulmuştur. Bu kapsamda Fransız medeni kanunun tercüme ettirilip uygulanması fikrine şiddetle karşı çıkmış ve Şeri esaslara dayalı ilk kanun olan Mecelle gibi bir şaheserin ortaya çıkmasına öncülük etmiştir. Cevdet Paşa'ya göre, devlet fiyatlara müdahale etmemelidir. Üretim ve ticareti desteklemeli, paranın değerini düşüren tahşişe başvurmamalıdır. Harcamalarını düşü:rmeli. israflardan kaçınmalı ve denk bütçeye önem vermelidir. Ekonomik kalkınrr1a için vergiler düşürülmeli, kapitülasyonlar kaldırılmalı ve anonim şirketler r ulmadır. Ahmet Cevdet Paşanın hayatı ve fikirlerinin bilinmesi, Os:manlı'nın son yüzyılının aydıntatılmasına ve Batıcılık, Osmanlıcılık ve İslamcılık akımların anlaşılmasına önemli katkılar sağlayacaktır.