Ömer Nesefî tefsirinden Duhân, Câsiye ve Ahkâf Sûrelerinin tahkik ve değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada Ömer Nesefî'nin (ö. 537/1142) "et-Teysîr fi't-Tefsîr" adlı eserindeki Duhân, Câsiye ve Ahkâf Sûrelerinin yer aldığı el yazması nüshalar incelenmiştir. Tezimiz üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmamızın konusu, amacı ve yöntemi açıklanıp ardından müfessirin hayatı, ilmî kişiliği ve eserle alakalı kısaca bilgi verilmiştir. İkinci bölümde et-Teysîr fi't-Tefsîr'de Duhân, Câsiye ve Ahkâf Sûreleri bağlamında rivâyet ve dirâyet yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Rivâyet yöntemi, Kur'ân'ın Kur'ân'la, Kur'ân'ın sünnetle, Kur'ân'ın sahâbe, tabiûn ve etbau'-tabiûn görüşleri ile ayrıca Kur'ân tefsirinde kıssalar alt başlıkları altında incelenmiştir. Aynı şekilde dirâyet yöntemi de dilbilimsel açıdan ve kelam ilmi açısından ele alınmıştır. Ayrıca Duhân, Câsiye ve Ahkâf Sûrelerinde geçen Kur'ân ilimleri hakkında, esbâbu'n-nüzûl, mekkî-medenî, hurûf'ı-mukattaa, nâsih-mensûh, müşkilü'l-Kur'ân, mübhemâtü'l-Kur'ân gibi başlıklarla bilgi verilmiştir. Başlıklar incelenirken konuyla ilgili örnekler verilip, örneklerin bulunduğu varak numaraları dipnotlarda gösterilmiştir. Öncelikle başlıkların açıklamalarında başvurulan kaynaklar ve örneklerde geçen âyetlerin, sûre ismi ve âyet numarası, hadislerin kaynakları dipnotlarla gösterilmiştir. Üçüncü bölüm de ise Duhân, Câsiye ve Ahkâf Sûrelerinin, diğer bir ifadeyle 188-205 varakları arasının tahkikli metni verilmiş, metin içerisinde geçen âyetlerin, sûre ismi ve âyet numarası dipnotta gösterilmiştir. Yine metin içerisinde geçen hadislerin kaynak ve hadis numaraları dipnotta gösterilmiştir.

In this study, the manuscripts of Surahs Dukhan, Jathiyah and Ahqaf in Omar al-Nasafi's (d. 537/1142) "Al-Tayseer fe al-Tafseer" were examined. Our thesis consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction, brief information is given about the subject, purpose, method, resources of our study, and et-Tayseer's manuscript registered at the Manisa Provincial Public Library number 67 / 1-8 and the number 88 of the Feyzullah Efendi Collection of the Millet Manuscript Library. In the first part, information is given about the riwaya and diraya methods in the context of Surahs Dukhan, Jathiyah and Ahqaf in Al-Tayseer fe al-Tafseer. The riwaya method is examined in the following subsections: interpretation of the Quran by the Qur'an, interpretation of the Quran by the Sunnah, interpretation of the Quran by the views of the Sahaba and Tabi'un, and Atba' Tabi'un, Qur'anic narratives in commentaries. In addition, information on the Qur'anic sciences in Surahs Dukhan, Jathiyah and Ahqaf is given under relevant titles such as asbab al-nuzul, meccan-medinan, al-huruf al-muqataa, and mubhematu'l-Qur'ân While examining both the revayah and derayah methods and the sciences of the Qur'an, relevant examples were presented and the number of foils of the samples were shown in the footnotes. In the footnotes, the names and numbers of the suras of the verses, sources and numbers of the hadiths are included. In the second part, the text of the investigation of 188-205 leafs of Dukhan, Jathiyah and Ahqaf Surahs is given. Again, the names of the suras and the number of verses, the sources of the hadiths are shown in the footnotes.