Türk Töresinde Kadın

Abstract

Günümüz modern toplumlarında tarihin her döneminde olduğu gibi bir toplumun düzeni ve devamlılığı önem arz etmektedir. Bunu sağlamak amacıyla hak ve sorumluluklar millî veya uluslararası hukuk kuralları ile belirlenmektedir. Türk tarihinin ilk devirlerinde toplumun düzen ve devamlılığı atalardan kalan yazılı olmayan kurallar, töreler ile sağlanmıştır. Türk töresi Türk kültürünün oluşumunda önemli rol oynayan faktörlerden birisidir. Türk illerinde bulunan hukukî sisteme töre adı verilmektedir. Dolayısıyla toplumsal sistemin düzeni, töre aracılığıyla korunmakta ve oluşturulan bu düzenin devamı yine töreler ara- cılığıyla sağlanmaktadır. Kanun, nizam, anane ve türeme anlamlarına gelen töre kelimesini ilk olarak Orhun Yazıtlarında törü şeklinde görüyoruz. Törü, Orhun Yazıtlarının altı yerinde devlet/il ile, beş yerinde de “il” ile ilgili olarak on bir yer- de geçmektedir. Genellikle il ve töre kelimeleri birlikte kullanılmaktadır çünkü “İl devlet töre de yasa/kanun” anlamına gelmektedir. Dîvânu Lügâti’t-Türk’te sos- yal normları karşılamak üzere “Törü” ve “ögreyük” (âdet) kelimeleri yer alır. Beş ayrı yerde geçen “törü”, “nizam, düzen, görenek, âdet, yaratılmak evin önemli yeri ve sediri” anlamlarına gelmektedir. İl (ülke) terk edilir ama töre terk edilmez. “Üstte gök delinmedikçe altta yer çökmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabi- lir?”, “Zulüm evin aralığından girince töre ve adalet bacadan çıkar.” Bu sözler ayrılmaz ikili olan devlet ve törenin devamlılığı, inancı ve kararlılığını göstermesi açısından anlamlıdır.