Duygu Düzenleme Güçlüğü ile Akademik Başarı ve Sınav Kaygısı Arasındaki İlişkide Zaman Yönetiminin Çoklu Aracılığı

Abstract

Bu tezin amacı duygu düzenleme güçlüğü ile akademik başarı ve sınav kaygısı arasındaki ilişkide zaman yönetiminin çoklu aracılığını incelemektir Araştırmaya, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında İstanbul ili Arnavutköy ilçesinde Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı lise 10., 11., ve 12. sınıfta öğrenim gören 308’i kız 192’si erkek toplam 500 öğrenci katılım sağlamıştır. Araştırmanın verileri, 2024-2025 eğitim öğretim yılı içerisinde kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 3 okuldaki araştırmaya katılmak için gönüllü olan öğrencilerden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak “Sınav Kaygısı Envanteri (SKE)”, “Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği Kısa Form (DERS-16)”, “Zaman Yönetimi Ölçeği (ZAYÖ)” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Bu tezde İkili ortalamalar arasında var olabilecek anlamlılığı test etmek için t Testi, üçlü ortalamalar arasında var olabilecek anlamlılığı test etmek için ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Duygu Düzenleme, Akademik Başarı, Sınav Kaygısı ve Zaman Yönetimi ölçeğinden elde edilen puanlar arasında var olabilecek bir ilişkiyi saptayabilmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizinde IBM SPSS 25 programı kullanılmıştır. Aracılık etkilerini test etmek amacıyla Hayes Macro Model 6 yöntemi tercih edilmiştir. Analizlerde sıradan en küçük kareler regresyonu (OLS regression) uygulanmış, değişkenler arasındaki dolaylı etkilerin anlamlılığını değerlendirmek amacıyla ise 5000 örneklemli bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın değişkenleriyle birlikte cinsiyet, sınıf düzeyi ve anne-baba tutumundan oluşan demografik özellikler de ele alınarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına bakıldığında duygu düzenleme güçlüğü ile akademik başarı üzerinde negatif yönde anlamlı; duygu düzenleme güçlüğü puanlarının zamanı planlama (ZP) ve bilinçlilik (ZB) alt boyutlar üzerinde negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Aracı değişkenlerin akademik başarı üzerindeki doğrudan etkilerine bakıldığında zaman düzenleme ile bilinçlilik (ZB) ölçek puanlarının akademik başarı üzerindeki etkileri pozitif yönde anlamlı düzeyde bulunmuştur. Bu araştırmada elde ettiğimiz diğer bir bulgu ise, duygu düzenleme güçlüğünün sınav kaygısı üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkiye sahip olduğu; Bilinçlilik (ZB), sınav kaygısı üzerinde negatif anlamlı bir etkiye sahip buluğu; aracı değişkenlerden sadece zamanı bilinçli yönetmenin (ZB) sınav kaygısı üzerinde negatif yönde aracılık rolüne sahip olduğu gözlenmektedir. Dolaylı aracı etkilere bütün olarak bakıldığında duygu düzenlemenin zamanı yönetmede bilinçlilik (ZB) aracılığı ile akademik başarı üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu ve duygu düzenlemenin zamanı yönetmede bilinçlilik (ZB) aracılığı ile sınav kaygısı üzerinde anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur.

The aim of this thesis is to examine multiple mediatorship of time management in the relationship between difficulties in emotion regulation and academic achievement and test anxiety. The study was conducted with a total of 500 high school students (308 female and 192 male) attending 10th, 11th, and 12th grades in schools affiliated with the Directorate of National Education in Arnavutköy, Istanbul, during the 2024–2025 academic year. The data were collected from volunteer students in three randomly selected schools. The instruments used for data collection were the “Test Anxiety Inventory (TAI),” “Difficulties in Emotion Regulation Scale – Short Form (DERS-16),” “Time Management Scale (TMS),” and a “Personal Information Form.” To test the significance between two group means, an independent samples t-test was used; for comparisons between more than two groups, one-way analysis of variance (ANOVA) was conducted. To examine the relationships between the variables (emotion regulation difficulties, academic achievement, test anxiety, and time management), Pearson’s product-moment correlation coefficient was calculated. The statistical analyses were performed using IBM SPSS 25. To test the mediation effects, the Hayes Macro Model 6 method was employed. Ordinary least squares (OLS) regression analysis was conducted, and the significance of indirect effects was tested using a bootstrap method with 5000 samples. Demographic variables such as gender, grade level, and parental attitudes were also taken into consideration. The findings showed a significant negative relationship between difficulties in emotion regulation and academic achievement. Emotion regulation difficulties were also negatively associated with the sub-dimensions of time planning (TP) and awareness (AW). Regarding the direct effects of the mediating variables on academic achievement, both time planning and awareness subscales were found to have a significant positive impact on academic achievement. Another finding of the study was that difficulties in emotion regulation had a significant and direct effect on test anxiety. The awareness subscale (AW) was found to have a significant negative effect on test anxiety. Among the mediating variables, only awareness-based time management had a negative mediating effect on test anxiety. In summary, the indirect mediation analysis revealed that difficulties in emotion regulation significantly affected academic achievement and test anxiety through the awareness dimension of time management.