İsviçre Anonim Şirketler Hukuku 2020 Tarihli “Büyük Revizyonu”nun Değerlendirilmesi ve Türk Anonim Şirketler Hukuku Açısından İncelenmesi

Abstract

İsviçre anonim şirketler hukukundaki “büyük revizyon” süreci, 2005 yılında hazırlanan bir “Öntasarı” (Vorentwurf) ile başlamış ve 15 yıl sonra, 19 Haziran 2020’de parlamentoda kabul edilerek tamamlanmıştır. Bu süreçte, payları borsada işlem gören anonim şirketlerin yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerinin mali haklarına ilişkin olarak Thomas Minder’in öncülüğünde başlatılan “Soyguna Karşı Halk İnisiyatifi” (Volksinitiative gegen die Abzockerei) kapsamında yapılan halk oylaması sonucunda, 3 Mart 2013’te İsviçre Federal Anayasası’nın (Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft) 95. maddesinin 3. fıkrasında değişiklik öngören “Minder İnisiyatifi” teklifi kabul edilmiştir. Bu nedenle, başlangıçtaki Ön-Tasarı süreç içerisinde farklı evrelere dönüşmekle birlikte, hukuki açıdan olumlu bir şekilde sonuçlanmıştır. Bu çalışmada, söz konusu “büyük revizyon”un geçmişi ve son “yasalaşmış şekli”, Gerekçe’deki (Botschaft) açıklamalar ve İsviçre öğretisindeki görüşler ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca, İsviçre Borçlar Kanunu’ndaki anonim şirketlere ilişkin hükümlerin, Türk anonim şirket hukukunun temel kaynaklarından biri olması nedeniyle, gerekli görüldüğü ölçüde ve de lege ferenda ilkeleri doğrultusunda Türk Ticaret Kanunu açısından da incelenmiştir.

The “major revision” process in Swiss corporate law began with a “Preliminary Draft” ( Vorentwurf) prepared in 2005 and was completed 15 years later when it was adopted by the parliament on June 19, 2020. During this process, the proposal known as the “Minder Initiative,” which aimed to regulate the financial rights of board members and executives of publicly traded companies, was initiated under the leadership of Thomas Minder as part of the “Popular Initiative Against Rip-offs” (Volksinitiative gegen die Abzockerei). As a result of a public vote held on March 3, 2013, the proposal amending Article 95(3) of the Swiss Federal Constitution (Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft) was accepted. Therefore, although the initial Preliminary Draft evolved into different stages throughout the process, it ultimately resulted in a legally positive outcome. This study evaluates the background and final “legislated version” of the “major revision” in light of the explanations in the Official Message (Botschaft) and opinions in Swiss legal doctrine. Additionally, since the provisions of the Swiss Code of Obligations on joint-stock companies serve as a fundamental source for Turkish corporate law, the study also examines the matter from the perspective of the Turkish Commercial Code where necessary and in accordance with de lege ferenda principles.