Tarih Konulu Türk Filmlerinde Medeniyet Algısının İşlenişi

Abstract

Görsel ve işitsel araçları birlikte kullanma imkanına sahip olan sinemanın, bireyi, toplumu/toplumları etkileme, değiştirme ve dönüştürme gücü, diğer sanat dallarına göre daha fazladır. Dünyanın en önemli ticaret faaliyet alanlarına sahip olan sinema aynı zamanda kültür alanında da önemli bir etkiye sahiptir. İcadından bu yana özellikle teknolojinin gelişmesiyle kültürler arası iletişimi sağlamada çok etkili bir dil olan sinema; her milletin kendine ait kültürel kodlarını da bünyesinde taşımaktadır. İnsanların genellikle eğlence aracı olarak gördükleri sinema aynı zamanda küreselleşmenin en önemli faktörlerinden birisidir. Dünyanın küçük bir köy haline geldiği günümüzde küreselleşmenin olumlu yanlarının yanında; yerel ve ulusal değerlerin kaybolması, tek tipleşme ve tek seslilik gibi olumsuz yanları da mevcuttur; ve yadsınmayacak kadar dikkate değerdir. Dünyanın dört bir yanına eş zamanlı olarak gösterime sokulan sinema yapımları, kurmaya çalıştıkları hakikati tarihin hiçbir döneminde rastlanılmayan bir kolaylıkla geniş topluluklara iletirken; hikayelerini ideolojik bir araç haline de getirebilmektedirler. Beyaz perdeden yansıyan görüntüler seyircilerin bilinçlerinde oluşturdukları gerçeklik algısını yönetirken; gösterilen dünya ne kadar gerçekdışı olursa olsun seyirci artık o görüntüleri gerçekmiş gibi değerlendirebilmektedir. Özellikle bir millete ait varoluş kodlarının en rahat bir şekilde işlenildiği tarih konulu sinema filmleri bu araca hizmet eden gösterimlerdir. Buradan hareketle, Türk filmlerden yola çıkılarak yapılacak olan bu çalışmada; filmlerdeki medeniyet algısının işleniş biçimi din, dil, kıyafet, kültür enstrümanları üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Makalede “1950-2000” yılları arasında çekilen, konusunu “tarihten” alan belli başlı Türk filmleri incelenecektir. Bu dönem Türk sinema yapımlarının, milletin kendine ait kültür ve medeniyet argümanlarını gerçekten uzak sunmaya çalıştığı, bazı dini ve milli değerlerin gerçeği yansıtmayacak şekilde işlendiği, filmlerde kullanılan kıyafetlerin dönemin gerçeklerine tam anlamıyla uymadığı bulgularına ulaşılmıştır. Yapılan araştırmadan, incelenen döneme ait filmlerin tarihsel gerçekliği yeterince aktaramadığı sonucuna varılabilir.