Türkiye’de Borsa İstanbul Teknoloji Endeksi (XUTEK) ile İhracatın İthalatı Karşılama Oranı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmada Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören teknoloji işletmelerinden oluşan BİST Teknoloji Endeksi (XUTEK) ile Türkiye’nin ihracatın ithalatı karşılama oranı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu bağlamda, Borsa İstanbul’un sunmuş olduğu XUTEK verileri ve Türkiye İstatistik Kurumu’ndan elde edilen Mart 2016-Şubat 2018 dış ticaret verileri ile korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular, BİST Teknoloji Endeksi ile ihracatın ithalatı karşılama oranı arasında negatif yönde anlamı bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda XUTEK ile mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat rakamları arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda Türkiye’de ithalatın arttığı dönemlerde BİST Teknoloji endeksinin arttığı, aynı zamanda ihracatın ithalatı karşılama oranın düştüğü ifade edilebilir. Bu doğrultuda Türkiye ekonomisinde teknoloji işletmelerinin dış ticaret açığını azaltıcı bir rol üstlenemediği sonucuna varılmıştır. Türkiye’nin teknoloji ürünlerinde dışa bağımlılığı azaltması ve yerli teknoloji üretimine daha fazla önem vermesi araştırma sonucunda oluşturulması önerilen ekonomi politikalar arasındadır.

In this study, the relationship between the BIST Technology Index (XUTEK), which is composed of technology enterprises traded in Borsa Istanbul (BIST), and the export-import coverage ratio of the country has been examined. In this context, correlation and regression analysis were performed by using Turkish Statistical Institute data on foreign trade in March 2016-February 2018 and XUTEX data from Borsa Istanbul. The findings show that there is a significant negative correlation between the BIST Technology Index and the export-import coverage ratio. In addition to this, it was seen that there was a positive and meaningful relationship between XUTEK and import figures excluding seasonal and calendar effects. In this respect, imports increased in the period in which Turkey has increased the BIST Technology Index, which also decreased the export-import coverage ratio. Within the framework of the findings, it has been concluded that the technology in the Turkish economy can not yet play a role in reducing the foreign trade deficit. Reducing external dependence on technology and giving more importance to domestic technologies are the economy policies proposed by the research.