Sağlık haberleri algısı: bir ölçek geliştirme çalışması

Abstract

Amaç: Araştırma, Türk kültürüne uygun, birey düzeyinde sağlık hizmeti talebine yönelik davranışları ölçmek için bir “Sağlık Haberleri Algısı Ölçeği” geliştirmek amacıyla yapıldı. Yöntem: Metodolojik tipte olan bu araştırma, İstanbul da Avrupa yakasında bulunan bir vakıf üniversitesinin sağlık bilimleri fakültesinde öğrenim gören 296 öğrenci ile Ekim 2017-Aralık 2017 tarihlerinde gerçekleştirildi. Veriler kişisel bilgiler formu ve 36 maddelik sağlık haberleri algısı taslak ölçek ile elde edildi. Taslak Ölçek için öğrenci görüşleri ile yüzey geçerliliği, uzman değerlendirmesi yapılarak kapsam geçerliği, iç tutarlılığı/güvenirlilik için maddeler arasında korelasyon ve Cronbach Alpha değerlerinin hesaplanması, yapı geçerliği için açıklayıcı faktör analizi yapıldı. Bulgular: Uzman değerlendirmesi sonucunda ölçeğin kapsam geçerlilik index 0,87’dir. Ölçek maddelerinin arasındaki korelasyon değerleri r=0,42-0,71, Cronbach Alpha değeri= 0,84’dür. Ölçeğin Kaiser-Meyer Olkin değeri=0,80, Bartlett test ?2 = 2356,677; p=0,000, anti-imaj r değerleri= 0,70- 0,89 arasında bulundu. Faktör yük değeri 0.50 altında olan maddeler ölçekten çıkarıldı, ölçeğin 26 maddelik ve ticari kaygı ve reklam, tüketime yöneltme, sağlık davranışına olumsuz etki, tedavi isteği ve istismar, sağlık haberciliğine güven olmak üzere 5 alt faktörden oluştuğu, açıklanan toplam varyansın %53,3 olduğu saptandı. Sonuç: Bu ölçek, bireylerin sağlık haberlerine yönelik algısını belirlemede güvenilir ve geçerli bir ölçme aracıdır.

Objective: The research was carried out to develop a “Perception of Health News Scale” to measure the behavior towards the demand for health services at the individual level appropriate for Turkish culture. Method: This methodological study was conducted between October 2017 and December 2017 with 296 students studying at the health sciences faculty of a foundation university located in European side of Istanbul. The data were obtained with a personal information form and a 36-item health news perception scale. For the draft of the scale; peer opinions, surface validity, expert evaluation, content validity, correlation between materials for internal consistency/reliability, calculation of Cronbach Alpha values, explanatory factor analysis for construct validity were performed. Result: As a result of the expert evaluation the following results were obtained: Scope validity of the scale, 0.87; correlation values between scales, r=0.42-0.71; the Cronbach Alpha value=0.84; Kaiser-Meyer Olkin test value=0.80 Bartlett’s test ?2 =2356,677; p=0.000, anti-image r values=0.70-0.89. The items with a factor load value of less than 0.50 were extracted from the scale and it was found that the scale had 26 items and the total variance explained was 53.3% and it was composed of 5 subfactors such as commercial anxiety and advertisement, adverse effect on health behavior, treatment desire and abuse and trust in health journalism. Conclusion: This scale is a reliable and valid measurement tool for determining the individuals’ perception of health news.