İstanbullular adlı romanda istanbulluluk, İstanbul ve kentli olma kültürü

Abstract

Tanzimat’tan sonra Türk edebiyatında edebi bir tür olarak varlığını gösteren romanın en önemli mekânı İstanbul’dur. Türk romanında birçok kahraman acılarını, sevinçlerini, maceralarını, tutkularını İstanbul’da yaşar. Tarihi olaylarla da irtibatlı olarak, roman kahramanları kimi zaman İstanbul’dan kaçmak-kurtulmak-uzaklaşmak ister; kimi zaman İstanbul’u arzular, ona kavuşmak orada yaşamak ister. Kimi zaman İstanbul bir suç ve kötülük merkezi olarak; kimi zaman semtleri, eğlenceleri, geceleri, insanları, oyunları, kabadayıları, yangınları ile öne çıkar. Kimi zaman İstanbul işgal altındadır, büyük acılar yaşanır. Kimi zaman açlık, kıtlık, yoksulluk, ezilmişlik, gecekondu; kimi zaman bohemlerin sokaklarında manasız dolaştığı mekânıdır. Hülasa İstanbul başından itibaren Türk romanın, değişen özellikleri ile değişmez mekânıdır ve öyle görünüyor ki İstanbul bütün özellikleri ile Türk romanının en önemli mekânı olmaya devam edecektir.Buket Uzuner tarafından kaleme alınan İstanbullular romanı, İstanbul’da yaşayan, yaşamak zorunda kalan veya düzenli olarak İstanbul’a gelen bilim adamından taksicisine, mimarından işadamına kadar değişik meslek gruplarından; Ermeni, Yahudi, İtalyan gibi değişik milliyetlerden; sosyo-ekonomik olarak zayıf ve güçlü çevrelerden; Şişli, Bebek, Kumkapı, Maçka, Ortaköy gibi İstanbul’un değişik semtlerinden, Müslüman, Yahudi, Hristiyan gibi farklı dinlerden değişik insanların hayatının anlatıldığı eserdir. Yazar bu kadar farklı kişileri bir araya getirebilmek için İstanbul Atatürk Havaalanın dış hatlar terminalini roman mekânı olarak seçer. Çünkü bu kadar farklı çevreden insanı bir araya getirmek için en uygun mekân havaalanıdır. Roman kahramanlarının her biri farklı bir sebeple orada bulunmaktadır. Kahramanların orada bulunduğu sırada, Atatürk Havaalanını dış hatlar terminalinde dijital arıza sebebiyle bütün uçuşlar iptal edilir. Bu sebeple hayat havaalanında bir süreliğine durur. Romandaki bütün kahramanlar dört saat kadar kısa süreliğine orada bulunmak zorunda kalırlar. Kahramanların bazıları havaalanında dijital arıza olduğuna inanmaz, teröristlerin havaalanına bomba koyduğunu düşünür ve korkar.