Kıta Avrupası Hukukunda İddia Pazarlığı (Plea Bargaining) Kurumu: İsviçre ve Türkiye Örneği

Abstract

Birçok ceza adalet sisteminde kronik sorunların başında gelen iş yükü problemi devletleri çözüm arayışlarına itmiştir. Bu kapsamda klasik duruşmalı yargılamanın ciddi zaman alan bünyesi dikkate alınarak, muhakemenin basitleştirilmesi ve hızlandırılması için alternatif usuller ihdas edilmeye çalışılmıştır. Söz konusu usullerden biri de muhakeme süjelerinin mutabakatına dayanan iddia pazarlığı (plea bargaining) kurumudur. İddia pazarlığı kural olarak şüphelinin/sanığın suçunu ikrar etmesine mukabil kendisine tatbik edilecek cezanın hafifletilmesini (sentence bargaining) veya kendisine isnat edilecek suçlama sayısının (charge bargaining) veya belirli olguların azaltılmasını (fact bargaining) sağlayan bir kurumdur. İddia pazarlığı kurumunun Anglo-Amerikan hukuk sisteminde usul ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlaması, Kıta Avrupası hukuk sisteminin tatbik edildiği birçok ülkeyi de etkilemiştir. Ancak söz konusu ülkeler, iddia pazarlığı kurumunu iktibas yoluyla almayıp kendi hukuk sistemlerinin dinamiklerine uyarlayarak daha dar bir alanda tatbik edilmesini öngörmüştür. Çalışmamızda Kıta Avrupası hukuk sisteminde yer alan İsviçre ve Türk hukuk sistemlerinde iddia pazarlığı kurumunun tezahür şekilleri olarak tavsif edilebilecek olan kısaltılmış muhakeme ve seri muhakeme usulünün benzerlik ve farklılıkları, mukayeseli inceleme metodu kullanılmak suretiyle ele alınacaktır.The workload problem, which is one of the chronic problems in many criminal justice systems, has pushed states to search for solutions. In this context, alternative procedures have been introduced to simplify and accelerate the proceedings, taking into account the time-consuming nature of classical criminal proceedings. One of these procedures is plea bargaining, which is based on the agreement of the subjects of the proceedings. Plea bargaining is a procedure that, in exchange for the suspect’s/accused person’s admission of guilt, allows for a reduction in the sentence to be imposed on the suspect/accused person (sentence bargaining) or a reduction in the number of charges to be brought against the suspect/accused person (charge bargaining). The significant contribution of plea bargaining to procedural economy in the Anglo-American legal system has also influenced many countries where the Civil Law system is practiced. However, these countries did not excerption the plea bargaining institution through importation, but adapted it to the dynamics of their own legal systems and envisaged its application in a narrower area. In this study, the similarities and differences of the abbreviated procedure and the expedited procedure, which can be described as the adapted forms of the plea bargaining institution in the Swiss and Turkish legal systems in Civil Law, will be discussed by using the comparative analysis method.