Helal gıda kapsamında gıda ambalaj ve kaplama maddelerinin incelenmesi

Abstract

Ambalajlar, gıda maddelerinin hijyenik olmasını sağlayan, fiziksel ve kimyasal özelliklerini koruyan ve raf ömrünü uzatan araçlardır. Bu amaçla yaygın olarak metal, cam, kâğıt, karton, plastik ve ahşap gibi materyaller kullanılmaktadır. Son dönemde jelatin ve kitosan kaynaklı yenilebilir filmler de gıdalarda ambalaj olarak kullanılır hale gelmiştir. Gıdaları koruma amaçlı kullanılan bu ambalajların, Müslümanları ilgilendiren bir tarafı da bu ambalajların helal olup olmadığıdır. Tek başına ürünün helallik şartlarını sağlaması o ürünün helalliği için yeterli olmayıp, içine konulduğu ambalajın da İslami kurallara uygun olması gerekmektedir. Özellikle dünyada üretilen jelatinin büyük kısmının domuz kaynaklı olması, kabuklu deniz hayvanlarından üretilen kitosanın bazı mezheplerce kullanımının helal olmaması, kaplama ajanı olarak Şellak’ın bir çeşit böcekten elde edilmesi, ambalaj olarak kullanılan plastik ve metal kutuların üretiminde kullanılan yağların kaynağı ile sucuk, jambon, salam ve sosis gibi et ürünlerinin üretiminde kullanılan kılıfların domuz kaynaklı olma ihtimali, ambalajlama konusunda İslami açıdan önemli soru işaretlerinin bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca ambalaj üretiminde kullanılan plastik maddelere katılan kanserojen ve endokrin bozucu etkilerinin olduğu bilinen; stiren, fitalatlar, melamin, formaldehit ve bisfenol A gibi maddelerin, ambalajların helal ve güvenilir gıda ürünlerinde kullanımında önemli problemlerin olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışmada gıda ambalajı ve kaplama maddelerinin helal gıda açısından irdelenmesi amaçlanmıştır.

Packaging is a means of keeping foodstuff hygienic, preserving its physical and chemical properties and extending its shelf life. For this purpose, some materials such as metal, glass, paper and cardboard, plastic and wood are widely used. Recently, edible films from gelatin and chitosan have also been used as packaging materials. One aspect of these packages used for food preservation concerns Muslims is whether these packages are halal. It is not enough for the contained product to meet the requirements of halalness, but the packaging in which it is put in should also comply with the Islamic religious principles. Especially the fact that most of the gelatin produced is from pig origin, the use of chitosan produced from shellfish, which is prohibited by some Islamic teachings, the use of shellac as a coating agent, the use of pig-based oils in paper packaging machines, the source of oils used in the production of plastic and metal boxes used in packaging. Also, the possibility that casing used in meat products such as sausage, ham, salami and sausages originated from swine are important, and they are Islamically questionable for packaging. Moreover, it is known that substances such as styrene, phthalates, melamine, formaldehyde and bisphenol A, which are added to plastic materials in packaging production may be carcinogenic and have endocrine disrupting effects, so their use in halal food products is of great concern. In this study, it is aimed to examine the food packaging and coating materials in terms of halal food production methods for the Muslim consumers.