االقتصاد الدائري دراسة شرعية أتصيلية

Abstract

تسعى هذه الدراسة إلى التعريف بالاقتصاد الدائري ونظرياته الحديثة، والتأصيل الشرعي لمفهوم الدائرية والتنمية المستدامة، ودراسة الرؤية الشرعية لموضوع الاقتصاد الدائري، ومعالجة الفقهاء لموضوع البيئة. تستعمل الدراسة المنهج الاستقرائي من خلال ملاحظة الظواهر وتجميع البيانات للتوصل إلى مبادئ عامة، والمنهج الوصفي التحليلي للوصول للمعرفة الدقيقة لعناصر الموضوع. وتبرز أهمية البحث في كونه يقوم على مقاومة الاقتصاد الخطي بسبب كثرة مشاكله وأضراره، والانتقال نحو الاقتصاد الدائري الذي يسعى للحد والتخفيف من هذه الآثار، وتسليط الضوء على موقف الشريعة والاقتصاد الإسلامي من هذا التوجه، وأيضا باعتبار أن الفوائد المرجوة من هذا التحول هي من روح الشريعة الإسلامية التي تدعو إلى إعمار الأرض وعدم الإفساد فيها. وتسهم هذه الدراسة في دعم المشاريع الاقتصادية المعاصرة وخصوصاً الناشئة منها للتحول إلى اقتصاد صديق للبيئة، وممارسات بيئية وفق المبادئ العامة للشرع والاقتصاد الإسلامي، وفي إثبات النظرية الإسلامية وواقعيتها في الدول الأوروبية أك غير المسلمة.

Ekonominin devletlerin güçlü ve zayıf yönleri üzerindeki etkisi göz ardı edilemez. Devletler, ekonomik kalkınma alanında en yüksek milli gelir oranına ulaşmak için yarış içerisindedir ve bu noktada en yüksek geliri sağlayacak olan "döngüsel ekonomi" temelinde adımlar atmaktadır. 18. ve 19. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar "doğrusal ekonomi" modeli önemli bir konumdaydı. Fakat bu iktisadi model, ihtiyaç duyulan kaynakların yenilenemez olduğunun anlaşılmasıyla dünya ekonomisi üzerinde olumsuz etkiler göstermeye başlamıştır. En büyük etkisi ise iklim değişikliği ve küresel ısınmanın yanı sıra çevre üzerine olmuştur. Bunun akabinde döngüsel ekonomi, doğrusal ekonominin hedeflediği gelişimi gerçekleştirmek amacıyla -ancak çevreyi ve doğal kaynakları korumada, sürdürülebilir ekonomiyi, iş gücünü ve iktisadi refahı sağlamada daha etkili yollar kullanmak suretiyle- bu ekonomik modele alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, döngüsel ekonomiyi, onun modern teorilerini, döngüsellik ve sürdürülebilir kalkınma kavramlarını, döngüsel ekonominin fıkhi konumunu ve fakihlerin çevre konusunu ele alış biçimini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmada kullanılan metot, verilerin toplandığı ve olguların incelendiği tümevarım metodudur. Böylelikle konu hakkındaki kavramlarla ilgili daha detaylı bilgiler ortaya koyulacak ve genel ilkelere ulaşılacaktır. Araştırmanın önemi ise, kendisinde birçok problem ve tehlikenin olduğu doğrusal ekonomiye karşı çıkması ile bu etkileri azaltmaya çalışan döngüsel ekonomiye geçiş noktasında ve yeryüzünün imarına ve şeriatın ruhuna uygun olan İslam iktisadının bu eğilime yaklaşımına ışık tutmada kendini göstermektedir. Bu çalışmanın, İslam hukuku ve iktisadının genel prensipleri çerçevesinde, çevre dostu bir ekonomiye geçiş için çağdaş ekonomik projelerin ve çevre uygulamalarının desteklenmesine ve İslam düşüncesinin Avrupa ve gayrimüslim ülkelerde doğru anlaşılmasına katkıda bulunması beklenmektedir.

This study seeks to legitimize the legalization of the concept of circularity and sustainable development, study the vision of the legitimacy of the issue of circular economy, and the jurists' treatment of the issue of the environment. Which makes it sustainable development, increases the workforce, and achieves economic well-being The study uses the inductive method by observing phenomena and collecting data to reach general principles. This study uses the descriptive analytical method to reach an accurate knowledge of the subject's elements. The importance of the research is highlighted in that it is based on resisting the linear economy because of its many problems and damages, and the transition towards a circular economy that seeks to reduce and mitigate these effects and shed light on the position of Sharia and Islamic economics on this trend. The desired benefits of this transformation are from the spirit of Islamic Sharia, which calls for the reconstruction of the land and the non-corruption of it. This study contributes to supporting contemporary economic projects, especially emerging ones, to transform into an eco-friendly economy and environmental practices in accordance with the general principles of Sharia and Islamic economics. And this study contributes to proving the Islamic theory and its realism in 3 European or nonMuslim countries.