Şiî-İmâmî Tefsir Mukaddimeleri: Kummi ve Tibyan Tefsirleri Örneği

Abstract

Elinizdeki çalışmada İmâmiyye/İsnâaşeriyye/Caferiyye mezhebinin tefsir literatüründe önemli bir yere sahip olan Ali b. İbrahim el-Kummiye (307/919da hayatta) nispetiyle şöhret bulmuş Tefsirül-Kummînin başındaki mukaddime ile Şeyhuttâife Ebû Cafer et-Tüsinin (ö.460/1067) et-Tibyan fi Tefsiril-Kuran isimli eserinde yer alan mukaddime ele alınmıştır. İçerdikleri bilginin tamamını okuyucuya sunmak adına iki mukaddime Arapçadan Türkçeye çevrilmiştir. Mukaddimelerde işlenen ortak konular mukayese edilmiştir. Bu durum çalışmanın karşılaştırma yönünü oluşturmaktadır. Bu yönüyle el-Kummînin bu mezhebin Ahbârî düşünce ekolüne et-Tüsinin de bu mezhebin diğer ekolü olan Usûliliğe müntesip olması bakımından -iki mukaddime ölçeğinde- ilgili mezhebin Kuran kültürü ve tefsir perspektifine ilişkin kendi içerisindeki farklılıklar ortaya konmaya çalışılmıştır. İki ekolün Kuran kültürü ve tefsir perspektifi açısından her yönüyle ihtilafa düşmediği gerçeğinden hareketle mukaddimelerde işlenen ortak konulara dair mukayesenin ilgili açıdan Ahbarilik-Usûlilik farklılaşmasını açığa çıkardığını belirtmek gerekir. Dolayısıyla çalışmanın bu yönüyle İmâmiyye mezhebiyle ilgili yapılan akademik çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.