Milli Mücadele’de Halide Edip Adıvar’ın Rolü

Abstract

Halide Edip, 1882 – 1964 yılları arasında yaşamış, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ve Cumhuriyet’in kurulmasına tanık olmuş, gerek edebi eserleri gerekse Millî Mücadele için yapmış olduğu çalışmalarla tanınmış, edebiyat dünyamızın önemli aydınlarından biridir. Bu çalışmanın amacı, Halide Edip’in Anadolu’nun işgal edilmesi üzerine memleketi kurtarmak için yapmış olduğu faaliyetlerin incelenmesidir. Bu kapsamda, meydanlardaki miting konuşmalarının genel özellikleri, ülkenin kurtuluşu için gizli örgütlerle çalışarak Kurtuluş Savaşı sırasında yaptığı faaliyetler ve Türk toplumuna katkıları incelenmiştir. 19 Mayıs 1919’da Fatih Meydanı, 22 Mayıs 1919’da Kadıköy Meydanı, 23 Mayıs 1919’da Sultanahmet Meydanı’nda gerçekleşen miting konuşmaları, gizli örgütlerle yaptığı çalışmaları, dergi ve gazetelerdeki yazıları ve Batı cephesinde yapmış olduğu askeri çalışmaları incelenmiştir. Miting konuşmalarında kurtuluş için halkın duygularını harekete geçirmeye yönelik konuşmalar yapmıştır. Miting konuşmalarının yanı sıra onbaşı rütbesi ile askeri alanda Kurtuluş Savaşı’nın sonuna kadar raporlama görevini icra etmiştir. Halide Edip, Osmanlı Devleti’nin işgallerden kurtulmasına yönelik yaptığı bu çalışmalar sayesinde birçok Osmanlı kadınına örnek teşkil etmiştir.

Halide Edip, who lived between 1882 and 1964, witnessed the last period of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic of Türkiye, is one of the most important intellectuals of our literary world, known for both her literary works and her work for the War of Independence. The purpose of this study is to examine the activities of Halide Edip to save the country after the occupation of Anatolia. In this context, the general characteristics of her rally speeches in the squares, her activities during the War of Independence by working with secret organizations for the liberation of the country, and her contributions to the Turkish society were examined. Her rally speeches in Fatih Square on 19 May 1919, Kadıköy Square on 22 May 1919, Sultanahmet Square on 23 May 1919, her cooperations with secret organisations, her articles in magazines and newspapers and her military work on the Western Front were examined. In her rally speeches, she made speeches aimed at mobilizing people's emotions for liberation. In addition to her speeches at rallies, she served as a reporter in the military field with the rank of corporal until the end of the War of Independence. Halide Edip set an example for many Ottoman women thanks to her efforts to save the Ottoman Empire from occupations.