Rûzbihân-ı Baklî’nin Abherü’l-Âşıkîn Adlı Eserinin Muhtevası Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Rûzbihân-ı Baklî (ö. 606/1209) hicri altıncı yüzyılın önemli mutasavvıflarındandır.Vecd ve cezbesinin fazlalığı ve kendisinden önceki sûfîlere ait şathiyeleri şerh etme-sinden dolayı, Şeyh-i Şattâh adıyla meşhur olmuştur. Tefsir, hadis, fıkıh ve özellikletasavvuf alanında birçok eser telif etmiş velûd bir yazardır. İbn-i Hafîf geleneğinebağlı olan Rûzbihân, ileri sürdüğü fikirleriyle tasavvufun gelişmesine önemli katkı-larda bulunan Hallâc-ı Mansûr’un Kitâbü’t- tavâsîn adlı eseri ve bazı sözleri üzerineyapmış olduğu şerhlerle, Hallâc’ın fikirlerinin sonraki kuşaklara aktarılmasını sağla-yan önemli bir sîmâdır.Manevî yolculukta müridin, insanî aşkla terbiye edilerek rabbânî aşka ulaşabileceğigörüşünü savunan Rûzbihân, tasavvufta Allah’a ulaşmada aşkı en önemli araç olarakgören sûfîlerdendir. Bu minval üzere, ilâhî aşk hakkındaki irfanî düşüncelerini Ab-herü’l-âşıkîn adlı eserinde beyan etmektedir. Tasavvuf tarihinde ilahî aşk hakkındayazılan eserlerden biri olarak Abherü’l-âşıkîn; sûfîyâne aşkın beslendiği ana kaynağıaçıklamasıyla birlikte hem Hallâc’ın aşk hakkındaki düşüncelerini görmek hem deondan etkilenen Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Sa’dî-i Şirazî ve Hâfız-ı Şirazî gibi büyükmutasavvıfların eserlerini daha iyi anlayabilmek için önemli bir kaynaktır. Çalışma-mızda; Abherü’l-âşıkîn’in yazılış amacı, üslup özellikleri, istifade edilen kaynaklarıve tasavvuf literatüründeki önemi dikkate alınarak eserin muhtevası kapsamlı birbiçimde incelenmektedir.

Rūzbihān-i Baqlī (d. 606/1209) was one of the most important sufis of the hijri sixthcentury. He became famous under the name of Shaykh al-Shattāh due to his excessiveecstasy and enthusiasm and his commentaries on the shathiyat of sufis before him. Hewas a prolific author who composed various works in the fields of tafsir, hadith, fiqhand especially sufism. Rūzbihān, who was a follower of the Ibn-i Khafīf tradition, wasan important figure who contributed significantly to the development of sufism withhis ideas, ensured the passing on of Hallāj’s ideas to the next generations through hiscommentaries on the Kitāb al-tawāsīn of al-Hallāj’s.Rūzbihān, who argued that in the spiritual journey, the disciple can reach divinelove by being disciplined with human love, is one of the sufis who believe that love isthe most important means of reaching God. In this way, he expresses his luminousthoughts on divine love in his work Abhar al-āshiqīn. As one of the works on sufi lovein the history of sufism, Abhar al-āshiqīn, along with explaining the main source ofsufi love, is an important source for both understanding Hallāj’s thoughts on loveand the works of great sufis such as Mawlānā, Sa’dī and Hāfız, who were influencedby him. In our study; the content of Abhar al-āshiqīn is examined in a comprehensivemanner, taking into account its purpose of writing, stylistic features, sources used,and its importance in the sufi literature.